Sociale zekerheid voor gedetineerden

Geen uitkering in gevangenis of tbs-kliniek

Sinds mei 2000 hebben gedetineerden en tbs’ers geen recht meer op een sociale zekerheiduitkering. In mei 2000 werd de Wet Sociale Zekerheidsrechten Gedetineerden van kracht. Op basis van deze wet heeft een gedetineerde zowel in Nederland als in het buitenland geen recht meer op uitkeringen op grond van de Ziektewet, de arbeidsongeschiktheidsregelingen WAO, Waz en Wajong, de Toeslagenwet en de Algemene Nabestaandenwet.

Alleen de AOW-uitkering (Algemene Ouderdomswet) wordt tijdens detentie doorbetaald. Maar ook de gedetineerde 65 plussers krijgen, naar verwachting, in de toekomst geen AOW-uitkering meer. Staatssecretaris Aboutaleb vindt dat AOW-gerechtigde gedetineerden niet langer anders behandeld moeten worden. Hiervoor ziet hij ook geen maatschappelijk draagvlak meer omdat andere gedetineerden hun WAO-, WW- of bijstandsuitkering wel verliezen. Indien de AOW-uitkering voor gedetineerden wordt afgeschaft zullen de reeds gedetineerde personen een overgangsregeling krijgen. De overgangsregeling behelst de doorbetaling van de AOW-uitkering voor een half jaar. Naar verwachting wordt de AOW-uitkering dit jaar nog afgeschaft.

Daarnaast zijn er ook plannen om de studiebeurs voor gedetineerde studenten af te schaffen. Op dit moment hebben gedetineerde studenten recht op een studiebeurs voor uitwonenden omdat zij niet op het adres van hun ouders wonen.

Het wetsvoorstel wordt door Aboutaleb voor advies naar de Raad van State gestuurd. De tekst van het wetsvoorstel en van het advies van de Raad van State worden pas openbaar bij de indiening bij de Tweede Kamer.

Het verval van het recht op een uitkering

Het recht op uitkering vervalt voor iedereen die op grond van een beslissing van de rechter in een gevangenis, een huis van bewaring of een tbs-kliniek moet verblijven. De uitkering st één maand na opname of detinering.

Het is van belang dat de gedetineerde de uitkerende instantie zo snel mogelijk op de hoogte brengt van het feit dat hij of zij is gedetineerd. Als de gedetineerde dit niet doet dan moet de gedetineerde de ten onrechte verkregen uitkering terugbetalen. Daarnaast is het mogelijk dat de gedetineerde strafrechtelijk vervolgd wordt.
Het achterblijvende gezin kan door het wegvallen van de uitkering niet meer over voldoende inkomsten beschikken. Indien dit het geval is kan een bijstandsuitkering bij de gemeentelijke sociale dienst worden aangevraagd. Daarnaast kan de gemeente in noodgevallen bijzondere bijstand verlenen.

Sociale zekerheid bij het einde van detentie in een buitenlandse gevangenis

Bij het einde van detentie en dus bij een aanstaande terugkeer in de samenleving is het van belang dat de gedetineerde bij voorbaat al informatie inwint ter voorbereiding op zijn of haar terugkeer. Gedetineerden in het buitenland kunnen relevante informatie inwinnen door contact op te nemen met Bureau Buitenland en Buitenlandse Betrekkingen. Dit kan de gedetineerde doen door het aanvragen van een formulier bij de Nederlandse Ambassade of het Consulaat. Na het ontvangen van het ingevulde formulier zal Bureau Buitenland en Buitenlandse Betrekkingen de gedetineerde adviseren over wat hij of zij ter voorbereiding op de terugkeer al kan doen.

Ziekenfonds

Sinds 2006 bestaat er een verzekering voor iedereen: de zorgverzekering. Men is verplicht deze verzekering af te sluiten bij een zorgverzekeraar naar keuze. Men kan bij het afsluiten van deze verzekering kiezen voor alleen het basispakket of voor een aanvullende verzekering. Kinderen onder de 18 jaar zijn gratis meeverzekerd.

Bijstand

De bijstandsuitkering is een vangnet van de sociale zekerheid in Nederland. Een bijstandsuitkering kan men alleen krijgen indien hij of zij zich niet in het levensonderhoud kan voorzien. Dat betekent dat men geen geld heeft om de huur, eten, drinken, kleding, ziektenkostenverzekering, gas, water en licht te betalen. Voor het verkrijgen van een bijstandsuitkering is het ook van belang dat men geen recht heeft op een andere uitkering of regeling waarmee bovenstaande kosten kunnen worden betaald. Indien men een laag inkomen heeft, kan er een gedeetelijke bijstandsuitkering worden verleend. Bij de berekening van het inkomen wordt ook het salaris van de partner meegewogen.

Aanvragen

De bijstandsuitkering kan bij het CWI (Centrum voor Werk en Inkomen) of bij de gemeente worden aangevraag. Men moet een aanvraag indienen bij de gemeente indien men verblijft in een inrichting men 65 jaar of ouders is of men geen adres heeft. Men verblijft in een inrichting indien er een slaapgelegenheid wordt geboden en meer dan 12 uur per dag hulpverlening kan worden geboden. Bij het CWI kan een aanvraag worden gedaan indien met jonger dan 65 jaar is en men niet verblijft in een inrichting.

Voorschot

Als men een bijstandsuitkering heeft aangevraagd, kan het acht weken duren totdat de gemeente heeft besloten of u recht heeft op een bijstandsuitkering. In de tussentijd kan men recht hebben op een voorschot van de gemeente om in uw levensonderhoud te voorzien. Dat voorschot ontvangt men iedere vier weken en is 90% van de voor u geldende bijstandsnorm.

Betaling

De bijstandsuitkering wordt maandelijks betaald, meestal achteraf betaald. De uitkering van bijvoorbeeld de maand mei wordt dus betaald in juni.

Verplichtingen

De bijstandsuitkering komt met verplichtingen. Indien met zich niet houd aan deze verplichtingen kan de gemeente besluiten de bijstandsuitkering te verlagen of zelfs te beëindigen. Tevens heeft de gemeente de mogelijkheid de bijstandsuitkering om te zetten in een geldlening zodat de bijstand later terug betaald moet worden. Het is dan ook erg van belang dat de verplichtingen worden nagekomen. De belangrijkste plichten zijn de arbeidsplicht en de medewerkingsplicht. Op basis van deze plichten moet men er alles aan doen om zo snel mogelijk betaald werk te vinden. De gemeente kan daarbij helpen. Indien de gemeente helpt moet men verplicht meewerken.
Zie voor een volledig overzicht van alle plichten www.rechtopalgemenebijstand.nl. (toestemming vragen).

Bijzondere bijstand

Indien men bij terugkeer helemaal niets meer bezit kan men een bijzondere bijstand aanvragen. Men kan dit aanvragen indien men geen kleding en schoenen etc. meer heeft. Dit kan men niet aanvragen vanuit het buitenland. Men moet zelf naar het gemeenteloket om deze aan te vragen.

Meer informatie

Men kan meer informatie inwinnen over de sociale zekerheid bij terugkeer in de Nederlandse samenleving bij Bureau Buitenland en Buitenlandse Betrekkingen. Deze instantie geeft de ‘Terugkeerbrochure’ uit. Deze brochure bevat meer informatie over het terugkeren van een gedetineerde van een buitenlandse gevangenis in de Nederlandse maatschappij. Tevens kan deze instantie u voorzien van een persoonlijk advies. (toestemming vragen).