Conferentieverslag Brussel

Conferentie in het Europees parlement te Brussel

Op 13 september 2006 was PrisonLAW aanwezig bij een conferentie in het Europees parlement te Brussel. Hier werden de resultaten gepresenteerd van het door de EU gefinancierde onderzoek naar de situatie van gevangenen in buitenlandse gevangenissen. Aan deze conferentie namen onder andere landenexperts, de landelijke reclassering en leden van gouvernementele en non-gouvernementele organisaties deel. Hieronder vindt u een samenvatting van deze conferentie en tevens de conclusies van het vergelijkbaar onderzoek dat gedurende het voorafgaande jaar heeft plaatsgevonden.

Naar aanleiding van deze conclusies zijn aanbevelingen gedaan welke zich, gezien de conclusies wel laten raden. Deze worden dan ook niet expliciet in deze samenvatting genoemd. Voor meer informatie over dit onderwerp zie http://www.foreignersinprison.eu

Conclusies van het EU Foreign Prisoners Project

Het onderzoek bekeek de sociale uitsluiting van buitenlandse gevangenen in Europese penitentiaire inrichtingen. Het belichtte een aantal hoofdonderwerpen, te weten:

  1. de berechting en het gevangenissysteem
  2. de behandeling van buitenlandse gevangenen
  3. geëmigreerde landgenoten gedetineerd in het buitenland
  4. buitenlanders in administratieve detentie

Ad 1.
Ten aanzien van de berechting en het gevangenissysteem kwam men tot de conclusie dat buitenlandse gevangenen oververtegenwoordigd zijn in huizen van bewaring (vóór berechting) en gevangenissen. Daarvoor is een aantal oorzaken aan te wijzen:

  1. er is een grotere mogelijkheid tot aanhouding en gevangenneming
  2. gevangenen worden uitgesloten van alternatieven voor voorlopige hechtenis (bijvoorbeeld elektronisch  toezicht of borgtocht)
  3. ze worden uitgesloten van andere sancties dan gevangenisstraf (zoals elektronisch toezicht of taakstraf)
  4. de vereisten voor invrijheidstelling onder voorwaarden zijn te strikt (of niet haalbaar) voor buitenlandse gevangenen (door bijvoorbeeld een vaste baan of een vast adres in het land van detentie als voorwaarde te stellen)
  5. de overbrenging van gevangenen naar het land van herkomst komt slechts zelden voor
  6. gevangenen worden vastgehouden totdat een uitzettingsbevel kan worden uitgevoerd
  7. er is een groei van gevangenisstraffen voor overtreding van immigratiewetten.

Ad 2.
Ten aanzien van de behandeling worden de gevangenen hoofdzakelijk met de volgende problemen geconfronteerd:

  1. Ze spreken de taal van het land niet, wat leidt tot:
    a. wantrouwen, angst en isolatie ten opzichte van andere gevangenen
    b. uitsluiting van educatieve en/of rehabilitatie activiteiten
    c. minder mogelijkheden voor terugkeerprogramma’s
  2. De taalproblemen verergeren de situatie doordat in veel landen
    a. de geschreven informatie over rechten, gevangenisregels en het rechtssysteem in andere talen dan die van het land van detentie ontbreekt
    b. toegang tot vertalers beperkt is
    c. toegang tot televisie, media en boeken in de taal van de gevangene beperkt of niet toegestaan is
  3. Buitenlandse gevangenen worden in vele landen uitgesloten van
    a. verlof (van de gevangenis)
    b. programma’s buiten de gevangenis
    c. werk in de gevangenis
    d. assistentie van de reclassering
    e. terugkeerprogramma’s
  4. Andere tekortkomingen zijn te vinden in de:
    a. slechte of het ontbreken van (gratis) juridische hulp
    b. slechte of het ontbreken van medische en psychische hulp
    c. laag opleidingsniveau van gevangenispersoneel voor wat betreft buitenlandse gevangenen
    d. slechte bezoekmogelijkheden voor bezoekers van buitenlandse gevangenen

Ad 3.
Voor wat betreft Nederland zijn er momenteel 2645 Nederlanders gedetineerd in het buitenland. Daarvan zitten er 1525 in gevangenissen binnen de Europese Unie. Dat is 58% van alle gevangenen.De grootste problemen zijn:

  1. hulp (juridisch, financieel, persoonlijk) door ambassades en consulaten is minimaal, slecht of ontbreekt
  2. overbrengen van gevangenen naar het land van herkomst gebeurt niet of nauwelijks
  3. hulp aan families (juridisch, financieel, materieel/immaterieel) is minimaal, slecht of ontbreekt
  4. voorbereiding van terugkeer naar de maatschappij gebeurt niet of nauwelijks.

Ad 4.
Tenslotte bestaat er nog de administratieve detentie (bijvoorbeeld uitzettingsdetentie, waarbij je in detentie moet wachten tot je het land uitgezet wordt). Voor wat betreft deze mensen bestaan de volgende problemen:

  1. niet alle mensen in administratieve detentie verblijven in een zelfde soort gevangenis, ze kunnen zowel in politiecellen, gevangenissen als speciale detentiecentra geplaatst worden
  2. de (im)materiële condities zijn vaak slechter dan die in normale gevangenissen
    a. overbevolking: (te) veel mensen op één cel
    b. slechte juridische hulp/slechte medische zorg/niet gekwalificeerd personeel
    c. slechte hygiëne/ slecht contact met de buitenwereld/ weinig informatie
    d. religieusculturele voorzieningen worden niet altijd gerespecteerd
  3. de gevangenen in deze detentie worden behandeld als criminelen, vaak zelfs slechter
  4. ze hebben een onduidelijke juridische positie, afhankelijk van de plaats van detentie en het verantwoordelijke departement
  5. er is veelal gebrek aan externe controlemechanismen
  6. inadequate mogelijkheden voor juridische controle
  7. onzekerheid omtrent de lengte van de detentie
  8. onzekerheid omtrent de toekomst, met name als de uitzetting niet gerealiseerd kan worden
  9. het is problematisch om illegale immigratie strafbaar te maken door gevangenisstraffen op te leggen
  10. minderjarigen worden ook in administratieve detentie geplaatst.