Niet de WOTS maar de LOTS

Inleiding

Deze zomer hebben medewerkers van PrisonLAW een werkbezoek afgelegd aan Peru en Ecuador. Tijdens werkbezoeken aan een land met een WOTS-relatie met Nederland, besteden wij altijd aandacht aan de WOTS-procedure. PrisonLAW heeft bijvoorbeeld in Peru en in Ecuador met het Ministerie van Justitie in die landen besprekingen gevoerd over de WOTS-procedure tussen die landen en Nederland. Het komt eigenlijk nooit voor dat die procedure tussen Nederland en een ander land soepel verloopt.

 

Wat veel mensen vaak vergeten is dat Nederlandse gedetineerden uit de andere delen van het Koninkrijk der Nederlanden vaak niet via de WOTS-procedure naar Nederland kunnen terugkeren. Voor die gedetineerden geldt een andere procedure en die heet de LOTS-procedure. Als Nederland een WOTS-verdrag met een bepaald land sluit, bijvoorbeeld met Perú, dan maakt Nederland normaal gesproken ook gelijk afspraken over de LOTS-procedure. Dit artikel bespreekt de LOTS-procedure voor Aruba, Curaçao en Sint-Maarten (de BES-landen zijn in dit artikel buiten beschouwing gelaten).

 

WOTS of LOTS?

Wanneer moet je nu de WOTS-verzoek indienen en in welk geval een LOTS-verzoek?

Om voor de WOTS-procedure in aanmerking te komen, moet je voldoende binding met Nederland hebben. Dit betekent dat je bijvoorbeeld de vijf jaar voorafgaand aan je arrestatie in Nederland moet hebben gewoond en/of je familie in Nederland hebt. Wanneer dit voor jou het geval is, moet je een WOTS-verzoek indienen.

 

Ben je afkomstig van een van de andere delen van het Koninkrijk (Aruba, Curaçao, Sint-Maarten) en heeft je hele leven voor je aanhouding zich daar afgespeeld? Dan moet er een LOTS-verzoek ingediend worden. Je hebt dan meer binding met een van deze delen van het Koninkrijk dan met Nederland.

 

De voorwaarden

Net als de WOTS-procedure kent de LOTS-procedure een aantal vereisten die gelden. Aan die voorwaarden moeten verzoeken voldoen, anders wordt het verzoek afgekeurd. Deze voorwaarden lijken heel erg op de voorwaarden die gelden voor de WOTS-procedure. Eigenlijk zijn er geen grote verschillen. Belangrijk om te weten is dat overbrenging met de LOTS, net als de WOTS, een gunst is en geen recht. Dit betekent dat ook wanneer aan alle voorwaarden is voldaan, de overbrenging geweigerd kan worden.

 

De WOTS en LOTS worden geregeld in andere, aparte wetten. Het is belangrijk om te weten dat elk deel van het Koninkrijk zijn eigen wetten heeft. In Nederland is de WOTS-procedure geregeld in de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen. In zowel Aruba, Curaçao en Sint Maarten is de LOTS-procedure terug te vinden in het Wetboek van Strafvordering van het desbetreffende deel van het Koninkrijk.

 

WOTS en LOTS: de belangrijkste verschillen

Heel belangrijk om te weten is dat LOTS-verzoeken niet worden behandeld door het Ministerie van Veiligheid en Justitie in Nederland. Wie neemt dan de beslissing over het LOTS-verzoek? Dit is de Minister van Justitie van het deel van het Koninkrijk waar je naar toe wil worden overgebracht. Voor Aruba is dit bijvoorbeeld de Minister van Justitie van Aruba.

Als je met de WOTS of LOTS wordt overgebracht, zijn de regels van het land waar je naar wordt overgebracht van toepassing. Bij de WOTS zijn dit dus de Nederlandse regels en bij de LOTS de regels van Aruba, Curaçao of Sint Maarten. Vooral de regels van voorwaardelijke invrijheidstelling zijn belangrijk: op Aruba, Curaçao en Sint Maarten wordt je, net als in Nederland, in de regel voorwaardelijk in vrijheid gesteld nadat je 2/3 van de straf hebt uitgezeten.

 

Hoe verloopt de procedure?

Ook een LOTS-verzoek dien je in bij de gevangenisautoriteiten van de gevangenis waarin je verblijft.

De gevangenis zal vervolgens de instantie (in het land waar je vast zit) die over LOTS-verzoeken gaat informeren over jouw wens om overgebracht te worden: vaak is dit het Ministerie van Justitie. Er wordt bekeken of aan alle vereisten is voldaan en of het wenselijk is dat jij jouw straf in een ander land zal uitzitten. Is het land waar je gedetineerd bent akkoord? Dan wordt het verzoek naar het Ministerie van Justitie gezonden van het deel van het Koninkrijk waar je de straf wenst uit te zitten. Het Ministerie van Justitie daar beoordeelt opnieuw of aan alle vereisten is voldaan. Uiteindelijk neemt de Minister van Justitie een beslissing.

 

Indien het verzoek wordt goedgekeurd, zijn er twee manieren waarop het strafvonnis kan worden overgenomen:

 

  1. De voortgezette tenuitvoerlegging
    De straf wordt voorgezet. Dit betekent dat de straf die is opgelegd hetzelfde blijft, ook al is deze straf hoger dan dat gebruikelijk is in het land waar je de straf gaat uitzitten.
  2. De omzettingsprocedure
    De rechter zet de buitenlandse straf om naar een straf die in dat deel van het Koninkrijk gebruikelijk is. De omgezette straf mag niet hoger, maar wel lager zijn dan de in het buitenland opgelegde straf.

Per individueel geval moet worden bekeken welke procedure van toepassing is. Dit hangt onder meer af van de inhoud van het LOTS-verdrag dat van toepassing is. PrisonLAW kan hier nader advies over geven.

 

Wat verder belangrijk is

In dit artikel is kort de LOTS-procedure beschreven, die wordt gevoerd in Aruba, Sint-Maarten en Curaçao. Het land waar je bent gedetineerd moet natuurlijk ook instemmen met het verzoek. In elk land gelden hiervoor andere regels. De beslissingen worden vaak door rechters genomen, maar dat is niet altijd het geval. Hoe de procedure er in jouw geval uitziet, hangt af van het land waar je bent veroordeeld. Mocht dat nodig zijn, dan kan PrisonLAW bij de procedure helpen, eventueel in samenwerking met je lokale advocaat.

 

Het kan dat je naast een gevangenisstraf ook een boete opgelegd hebt gekregen. Die moet vaak worden betaald of, indien dat niet kan, kwijtgescholden worden om in aanmerking te komen voor de LOTS. Hier moeten vaak aparte procedures voor gevoerd worden. Die procedures kunnen veel tijd in beslag nemen. Deze procedures zijn in elk land anders, dus let daar goed op. PrisonLAW kan eventueel ook bij die procedure helpen, maar hier kan ook een belangrijke rol zijn weggelegd voor je lokale advocaat.

 

PrisonLAW heeft in Peru en Ecuador overigens gemerkt dat de overheid van die landen niet goed weet dat er ook een LOTS-procedure bestaat. Zij kennen de verhouding tussen Nederland en de Caribische delen van het Koninkrijk niet. PrisonLAW heeft de autoriteiten in Peru en Ecuador inmiddels geïnformeerd over de LOTS-procedure. Het is dus belangrijk om in je achterhoofd te houden als je een LOTS-verzoek indient: lokale bevoegde autoriteiten zijn vaak niet op de hoogte van verhoudingen binnen het Koninkrijk, waardoor de procedure vertraging kan oplopen. PrisonLAW kan helpen hierover nadere informatie te verschaffen.