Panama

Artikelindex

Panamees strafrechtssysteem

3.1 Gearresteerd wat nu?
De Panamese straffen zijn in vergelijking met de Nederlandse straffen erg hoog. Daarnaast zijn de omstandigheden waaronder deze straffen ten uitvoer worden gelegd zwaar. Het is daarom van belang om de wet te gehoorzamen in Panama.

Panama kent een zeer strenge narcotica-wetgeving. Overtreding van de drugswetgeving wordt, ook als het om kleine hoeveelheden gaat, bestraft met zware gevangenisstraffen. Het is dan ook van belang om drugs te vermijden in Panama. Neem geen pakketjes aan, ook niet van bekenden. Weerhoudt u van het in bezit hebben en gebruik van drugs. Kortom: wees op uw hoede!

Indien u desondanks wordt verdacht van een strafbaar feit en u gearresteerd bent, dring er dan bij de autoriteiten op aan dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, over uw aanhouding wordt geïnformeerd. De ambassademedewerkers kunnen dan uw familie informeren over uw arrestatie.

De Nederlandse ambassade kan u NIET uit de gevangenis krijgen. Ook hebben zij niet de bevoegdheid om zich met het verloop van de strafzaak te bemoeien.

Het is verder zaak om direct na uw aanhouding juridische bijstand te verkrijgen. PrisonLAW kan u hierbij verder helpen. Het is daarom van belang dat u zo spoedig mogelijk na uw arrestatie contact laat opnemen met PrisonLAW.

Voor overige informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kunt u ook de brochure op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken bekijken: Gearresteerd in het buitenland.

3.2 Gerechtelijke structuur
In de Panamese grondwet is de gerechtelijke structuur vastgelegd. De rechterlijke macht is een deel van de Panamese overheid.

De bevoegde organen in strafzaken zijn o.a. de hoogste gerechtelijke instantie van Panama, de Hoge Raad van de Republiek van Panama ( La Corte Suprema de Justicia de la Republica de Panama) welke is gevestigd in Panama City, de hooggerechtshoven (los Tribunales Superiores de Justicia en de rechtbanken (los Jueces de Circuito y los Juices Municipales).

In de strafprocessen is alleen de rechtbank en /of hooggerechtshof bevoegd in de provincie waar het delict heeft plaatsgevonden.

3.3 Panamees strafrecht
In het Panamese Wetboek van Strafrecht (El Codigo Penal) staan bepalingen met betrekking tot het strafrecht. In dit wetboek worden de delicten, sancties, verzachtende en verzwarende omstandigheden beschreven. Het gaat hierbij om een inhoudelijk –materieel- deel van het strafrecht.

Sancties

Panama kent verschillende soorten sancties voor verschillende soorten strafbare handelingen.

De primaire straffen in Panama zijn de gevangenisstraffen, ‘arrestos de fines de semana’ en de ‘dias-multa’. De gevangenisstraffen worden uitgezeten in een aangewezen gevangenis in Panama,.

Ten tweede heeft Panama het systeem van ‘arresto de fines de semana’. Dit houdt in dat de veroordeelde alleen in de weekenden in de gevangenis moet zitten. Dit in verband met bijv. doordeweekse werkzaamheden.

Ten derde kan er sprake zijn van ‘dias multa’. ‘Dias Multa’ is een vorm van een strafboete. Deze straf legt een verplichting op aan de veroordeelde om een bepaald bedrag aan de staat te betalen. Het totaal bedrag kan worden vastgesteld aan de hand van 25% tot 50% van het totale dag inkomen van een veroordeelde. Overigens kan de geldboete worden berekend over een maximum van 365 dagen. Deze straf kan samen met een vrijheidsstraf worden opgelegd, maar ook als alternatief voor een gevangenisstraf. Wanneer iemand de opgelegde geldboete niet kan betalen, wordt deze omgezet in een gevangenisstraf.

Het is in Panama mogelijk om huisarrest te krijgen, mits men aan een aantal voorwaarden voldoet. Daarnaast behoren taakstraffen en geldboetes ook tot de mogelijkheden. Het ligt echter aan het delict wat voor straf er wordt opgelegd.

Doodstraf

In 1941 is de doodstraf officieel verdwenen uit de Panamese grondwet. In 2003 heeft minister Marco Gonzalez een wetsvoorstel gedaan om de doodstraf te herintroduceren. Zijn voorstel werd echter niet aangenomen omdat het in strijd zou zijn met de mensenrechtenverdragen waar Panama verdragspartij bij is. De huidige president van Panama, Ricardo Martinelli, is voornemens om de doodstraf te herintroduceren om als afschrikbeleid te dienen voor delicten zoals moord en roofovervallen. Het is nog niet bekend of de doodstraf ook écht opnieuw geïntroduceerd zal worden in de Panamese wetgeving.

Delicten

In het Panamese Wetboek van Strafrecht worden diverse gedragingen strafbaar gesteld. Onder andere misdrijven tegen de staat, zedendelicten, moord, verkrachting, seksueel contact met minderjarigen, abortus, mishandeling, diefstal, fraude, en drugsdelicten. Bovenstaande opsomming is niet limitatief en slechts een opsomming. Het Panamese Wetboek van Strafrecht kent nog meer delicten.

Drugsdelicten

Panama heeft een zeer strenge anti-narcoticawetgeving. De gevangenisstraffen voor drugsbezit en/of smokkel ervan kunnen uitvallen tussen de zes tot vijftien jaar. Drugsdelicten in georganiseerd verband worden doorgaans zwaarder gestraft met gevangenisstraffen tot vijfentwintig jaar. Samen lopen met iemand die drugs in zijn bezit heeft kan al voldoende grond zijn voor arrestatie. Wees dus op je hoede!

3.4 Panamees strafprocesrecht
Het Panamees strafprocesrecht wordt geregeld in het Panamese Wetboek van Strafprocesrecht (Código procesal penal). In dit wetboek wordt alles geregeld wat te maken heeft met het strafprocesrecht. Hierbij kan gedacht worden aan welke autoriteiten welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe het gehele strafproces verloopt maar bijv. ook hoe lang een voorlopige hechtenis mag duren.

Algemene bepalingen
Het strafprocesrechtelijk systeem van Panama kan worden ingedeeld in drie fasen. Te weten het voorbereidend onderzoek, de tussenfase en het onderzoek ter terechtzitting.

Arrestatie
De Panamese politie heeft de bevoegdheid, volgens de wet (art. 233 Codigo Procesal Penal), om iemand te arresteren zonder arrestatiebevel in de volgende gevallen: wanneer er sprake is van een betrapping op heterdaad, wanneer iemand gevlucht is na het plegen van een strafbaar delict, wanneer iemand gevlucht is uit de gevangenis. Zodra de Panamese politie in een van deze gevallen arresteert, heeft de Panamese politie de verplichting om deze persoon zo spoedig mogelijk voor te leiden aan het Openbaar Ministerie. Het Openbaar Ministerie doet vervolgens een check om te bezien of het zin heeft om een persoon wel of niet te blijven vasthouden. Als het Openbaar Ministerie besluit dat een persoon moet blijven vastzitten dan moet deze binnen 48 uur voor de rechter verschijnen (Juez de Garantias).

Het Openbaar Ministerie kan echter wel besluiten om in sommige gevallen wel een arrestatiebevel uit te vaardigen. Namelijk in de gevallen wanneer er sterke vermoedens zijn dat, en onder andere uit nader onderzoek blijkt dat, een bepaald persoon delicten heeft gepleegd. Na arrestatie moet deze persoon binnen 48 uur voor de rechter verschijnen.

Voorlopige hechtenis

Het kan voorkomen dat de rechter (el Juez de la Garantias) na een persoon te hebben gezien kan besluiten dat deze persoon in voorlopige hechtenis moet blijven zitten. Voorlopige hechtenis kan alleen in de gevallen wanneer er voor het strafbaar feit, waarvan de verdachte van verdacht wordt, een minimum gevangenisstraf van vier jaar staat aangegeven en er bewijs bestaat dat de verdachte een rol speelt bij het plegen van het strafbaar delict, er vluchtgevaar bestaat of als er een kans bestaat dat met vrijlating van de verdachte het strafrechtelijk proces in gevaar komt.

In uitzonderlijke gevallen kan de rechter besluiten dat er voorlopige hechtenis wordt toegepast bij een verdachte waarbij op het strafbaar feit een gevangenisstraf staat aangegeven van niet meer dat vier jaar. Ook in het geval dat een verdachte niet aanwezig is op een zitting kan een bevel tot voorlopige hechtenis worden gegeven.

De voorlopige hechtenis mag volgens de wet niet langer duren dan één jaar (art. 237 Codigo Penal Procesal). Let op! Op het voornoemde artikel zijn er wel uitzonderingen. Zo kan het zijn dat in complexe gevallen het voorarrest verlengd wordt. Op het moment dat duidelijk is geworden dat er van een bepaalde zaak een proces komt, dan kan de voorlopige hechtenis worden verlengd met 24 maanden (art. 504 Codigo Penal Procesal).

Gerechtelijke procedure

De gang van zaken tijdens de rechtszaak in Panama wordt weergeven in het Wetboek van Strafvordering.(El Codigo Procesal Penal) (artikelen 358 en verder). De rechtszittingen in Panama zijn in het algemeen openbaar.

Een gerechtelijke procedure ziet er in Panama globaal als volgt uit (artikelen 366 en verder):

  • Identificatie van de verdachte en alle aanwezigen ter zitting;
  • Requisitoir van de Officier van Justitie;
  • Pleidooi advocaat van de verdachte;
  • Presentatie van het bewijs van de Officier van Justitie;
  • Presentatie van het tegenbewijs door de verdediging;
  • Laatste woord van de Officier van Justitie;
  • Laatste woord van de verdediging;
  • Indien van toepassing mag het slachtoffer op het einde van de zitting ook nog het woord doen;
  • Beraadslaging rechter;
  • Uitspraak door de rechter.

Mogelijkheden straftijdverkorting
In Panama zijn er verschillende mogelijkheden om straftijdverkorting te krijgen. De belangrijkste zijn de volgende:

Gratie (indulto): de president van Panama heeft de bevoegdheid om aan gedetineerden gratie te verlenen. Dit wordt echter zelden toegekend.

Straftijdverkorting: op grond van deze regeling is het mogelijk om bij goed gedrag straftijdverkorting te krijgen. Deze regeling is echter niet van toepassing op buitenlandse gedetineerden. Nederlandse gedetineerden in Panam komen er dus niet voor in aanmerking.

Libertad condicional: op grond van deze regeling is het mogelijk dat men buiten de gevangenismuren de reststraf uit zit. Men moet dan echter wel een deel van de straf hebben uitgezeten en mag het land niet verlaten totdat de reststraf is uitgezeten. Deze regeling is echter niet van toepassing op buitenlandse gedetineerden. Nederlandse gedetineerden in Panam komen er dus niet voor in aanmerking.

Indien u meer wilt weten over de bovengenoemde regelingen en de toepassing daarvan dan kunt u contact opnemen met PrisonLAW.

Referenties

  • www.rijksoverheid.nl
  • Moreno Pujol ‘Codigos Penal y Penal Procesal’, Editorial Mizrachi& Pujol S.A. 2012: Panama City Panama