Panama

Artikelindex

Algemeen

1.1 Geografische ligging
Panama is het meest zuidelijk gelegen land van Centraal-Amerika. Ten noorden van het land ligt de Caribische Zee, ten zuiden de Grote Oceaan en de Golf van Panama. Voor beide kusten liggen een aantal eilanden, waaronder de San Blas-eilanden. Op het smalste punt tussen beide zeeën ligt het Panamakanaal. In het westen grenst Panama aan Costa Rica, de grens is 330 kilometer lang en in het oosten deelt het een 225 kilometer lange grens met Colombia. De kustlijn is bijna 2.500 kilometer lang.

1.2 Klimaat
Panama heeft een tropisch, zeer vochtig klimaat, met een droge periode tussen januari en mei. In de regenperiode regent het gemiddeld 20 dagen per maand en de hoeveelheden zijn groot.

Weergemiddelden voor Panama-Stad

Maand

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Jaar

gemiddelde temperatuur (°C)

22

22

23

23

24

24

23

24

24

23

23

23

23

neerslag (mm)

48

25

10

63

239

180

199

216

200

305

268

151

1.904

bron: Climatetemp: [1]

1.3 Tijdsverschil
In Panama is het zes uur vroeger dan in Nederland. In de Nederlandse zomertijd is het in Panama zeven uur vroeger dan in Nederland.

1.4 Bevolking
Panama heeft naar schatting 3,4 miljoen inwoners die onder te verdelen zijn in drie groepen. Ongeveer 70% van de bevolking is een mix van Spaanse en indiaanse bevolkingsgroepen, de mestiezen. De overige bevolking bestaat uit Afrikaanse, blanke en Indiaanse minderheden.

1.5 Taal
De voertaal in Panama is Spaans. Er wordt echter door een groot deel van de bevolking ook Engels gesproken.

1.6 Godsdienst
Een meerderheid van de Panamese bevolking is rooms-katholiek (85%). Er is echter vrijheid van godsdienst waardoor er ook moslim, hindoe en joden gemeenschappen te vinden zijn in Panama.

1.7 Munteenheid
De nationale munt van Panama is de Balboa. Één Balboa staat gelijk aan één Dollar. Tevens kan er in Panama met Amerikaanse dollars betaald worden.

1.8 Geschiedenis
In het gebied van hedendaags Panama waren verscheidene precolumbiaanse beschavingen, waaronder de Coclé-cultuur. Panama was van 1502 tot 1821 een provincie van Spanje, waarna het na een korte onafhankelijkheid opging in Groot-Colombia (La Gran Colombia). Toen de Colombiaanse regering zich verzette tegen de Amerikaanse wens om een doorvaart mogelijk te maken tussen de Atlantische Oceaan en de Grote Oceaan in de landlengte van Centraal-Amerika is de Verenigde Staten een Panamese onafhankelijkheidsbeweging gaan steunen. De Amerikaanse vloot maakte het de Colombiaanse troepen onmogelijk om naar Panama-Stad te komen, omdat de weg door de oerwouden vrijwel ontoegankelijk was. De Panamese onafhankelijkheidsbeweging heeft vervolgens de macht gegrepen. Manuel Amador Guerrero werd de eerste president van Panama, hij regeerde van 20 februari 1904 tot 1 oktober 1908. In 1908 is de bouw van het Panamakanaal - met Amerikaans kapitaal - van start gegaan. Het kanaal en de 16 kilometer brede zone eromheen werd in een verdrag "voor eeuwig" tot Amerikaans eigendom verklaard. Panama ontving in ruil daarvoor eenmalig 10 miljoen dollar en een jaarlijkse vergoeding van 250.000 dollar. Panama werd door de Verenigde Staten gebruikt als een vazalstaat. In 1952 won de pro-Amerikaanse kolonel José Remón de verkiezingen. Onder zijn regeertermijnen nam de corruptie af en nam hij stappen om de economische basis van het land te verbeteren. Op 2 januari 1955 werd hij vermoord. In 1968 greep generaal Omar Torrijos de macht, die hij behield tot hij in 1981 bij een vliegtuigongeluk om het leven kwam. Torrijos was de architect van de Torrijos-Carter Verdragen waarin de overdracht van het Amerikaanse beheer van de kanaalzone werd geregeld. Na hem werd Manuel Noriega de sterke man, zonder daadwerkelijk president te worden. Noriega gedroeg zich als een dictator en werd van betrokkenheid bij de narcoticahandel beschuldigd. De binnenlandse spanningen liepen sterk op en de economische bedrijvigheid zakte in. In december 1989 verklaarde Noriega de Verenigde Staten de oorlog. Dit werd niet erg serieus genomen, maar vier dagen later werd een Amerikaanse militair doodgeschoten door de troepen van Noriega. De VS besloot Noriega uit het zadel te stoten tijdens Operation Just Cause waarna de democratie terugkeerde. Op 31 december 1999 kreeg Panama volledige soevereiniteit over het Panamakanaal. De huidige president van Panama is sinds 2009 Ricardo Martinelli.

Referenties:


Internationale verdragen en geldende mensenrechten

Panama is toegetreden tot de volgende verdragen: het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten in 1977 (IVBPR), The United Nations Convention against Torture and other Cruel and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT ondertekent in 1985 en geratificeerd op 24 augustus 1987) en The American Convention on Human Rights.

2.1 Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten
Panama heeft op 8 maart 1977 het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten geratificeerd. Dit betekent dat het verdrag directe werking heeft in het Panamese recht.

In het IVBPR worden diverse rechten en vrijheden van burgers vastgelegd. Een inbreuk op deze fundamentele vrijheden en rechten van de mens is in strijd met het internationale recht.

Onder andere de volgende burgerrechten zijn vastgelegd in het IVBPR: het recht om gevrijwaard te blijven van discriminatie, het recht om gevrijwaard te blijven van foltering en wrede of inhumane behandeling of bestraffing, het recht op menselijke behandeling wanneer iemand van zijn vrijheid beroofd wordt en het recht op gelijke behandeling. In het IVBPR is ook vastgelegd dat er een juridische grond nodig is om iemand te kunnen veroordelen voor een bepaald feit.

In het IVBPR wordt tevens het recht op leven gegarandeerd. Dit wil echter niet zeggen dat de doodstraf in strijd is met het internationaal recht. Artikel 6 van het IVBPR stelt namelijk dat de doodstraf uitgevoerd mag worden, mits deze straf beperkt wordt tot de meest zware misdrijven. Hieruit moet worden opgemaakt dat de doodstraf alleen in zeer uitzonderlijke gevallen opgelegd zou moeten worden.

Uit de bepalingen van het IVBPR vloeien ook een aantal procedurele rechten voort. Hierbij moet gedacht worden aan het recht om onmiddellijk geïnformeerd te worden van de reden van arrestatie, het recht om de rechtmatigheid van detentie te laten bepalen, het recht om binnen een redelijke termijn berecht te worden en het recht om onschuldig gehouden te worden totdat de schuld bewezen is.

Bovendien worden er in het IVPR een aantal minimumgaranties gesteld waar een ieder recht op heeft bij een ingestelde strafvervolging (artikel 9 IVBPR). Deze minimumgaranties behelzen onder andere: het recht om onmiddellijk op de hoogte gesteld te worden van de beschuldiging, het recht op toegang tot een zelfgekozen raadsman, het recht om zonder onredelijke vertraging berecht te worden, het recht op rechtsbijstand in alle fasen van de vervolging, het recht getuigen te ondervragen en getuigen op te roepen, het recht op een tolk en het recht om niet gedwongen te worden tegen zichzelf te getuigen of een bekentenis af te leggen.

2.2 The United Nations Convention against Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT)
Panama is verdragspartij bij de UN Convention against Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT). De afgelopen jaren hebben zich geen meldingen voorgedaan van martelingen in de Panamese gevangenissen. De Verenigde Naties spreekt wel haar bezorgdheid uit over de gevangenisomstandigheden in Panama. Vooral de overbevolking en het gebrek aan medische assistentie en hygiëne zijn volgens de VN factoren die in de gaten gehouden moeten worden. In Panama is er een nationale ombudsman die klachten met betrekking tot de gevangenisomstandigheden en dus ook eventuele martelingen etc. in behandeling neemt.

2.3 The American Convention on Human Rights
The American Convention on Human Rights is een internationaal mensenrechteninstrument en is in 1978 geratificeerd door Panama. Het doel van de conventie is om een positie te creëren van persoonlijke vrijheid en sociale vaardigheid op basis van respect voor de rechten van de mens. In de jaren na het ontstaan van de conventie zijn er aan de conventie nog twee protocollen toegevoegd. Het eerste protocol was het Additional Protocol to the American Convention on Human Rights in the area of Economic, Social, and Cultural Rights en het tweede protocol was het Protocol to the American Convention on Human Rights to Abolish the Death Penalty. Panama heeft beide protocollen geratificeerd.

2.4 Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners
In 1955 zijn de Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners opgesteld door de United Nations. Dit verdrag is niet bindend, maar geeft richtlijnen aan voor de behandeling van gedetineerden en de omstandigheden in gevangenissen.

Zo worden richtlijnen gesteld ten aanzien van de accommodatie van de gedetineerden (bijvoorbeeld een eigen cel, voldoende ventilatie, voldoende licht, voldoende sanitaire voorzieningen). Tevens worden richtlijnen opgesteld ter bescherming van de persoonlijke hygiëne van gedetineerden, de kleding en slaapplekken van gedetineerden, het voedsel en drinkwater, de mogelijkheid tot lichaamsbeweging en de toegang tot medische hulpverlening. Ook zijn er richtlijnen in dit verdrag opgenomen die betrekking hebben op de bestraffing en disciplinering van gedetineerden. Volgens de richtlijnen moet er in iedere gevangenis de mogelijkheid zijn om bij een onafhankelijke commissie klachten in te dienen. Ook wordt gesteld dat gedetineerden contact met de buitenwereld moeten kunnen onderhouden en vrij moeten zijn in het belijden van godsdienst.

Opgemerkt dient te worden dat de Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners enkel richtlijnen zijn. Deze richtlijnen zijn niet van rechtswege afdwingbaar. Overheden zijn niet verplicht zich aan deze richtlijnen te houden.

In 2008 is Panama aangesproken door de VN op grond van het niet naleven van de Standard Minimum Rules for the treatment of Prisoners. Reden voor deze berisping waren de overvolle gevangenissen.

2.5 Controle op de naleving van internationale mensenrechtenverdragen
Door zich aan diverse verdragen als verdragspartij aan te sluiten worden mensenrechtenverdragen in theorie door verschillende landen dikwijls gerespecteerd. De theorie en de praktijk verschillen echter nogal eens. Het is dan ook van belang dat landen gecontroleerd worden op het naleven van de internationale mensenrechtenverdragen. Zo ook Panama.

De United Nations houdt toezicht op de naleving van internationale mensenrechtenverdragen. De verdragspartijen zijn verplicht om regelmatig verslag te doen bij de United Nations over hoe de naleving van het verdrag in de praktijk uitpakt.

In April 2008 heeft de Human Rights Committee een rapport uitgebracht over de naleving van het verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten (IVBPR) in Panama. In het rapport zijn als positieve punten de veranderingen op het gebied van wetgeving, in het bijzonder het aannemen van een nieuw wetboek van strafrecht, het afschaffen van bepaalde wetten en het opnieuw bekijken van het wetboek van strafprocesrecht genoemd.

De commissie spreekt echter wel zijn bezorgdheid uit over de behandeling van gedetineerden door politieagenten en bewakers. Vooral in de gevangenissen maar ook ten tijde van de arrestatie wordt er buitensporig geweld gebruikt. De Human Rights Committee vraagt de Panamese Staat om maatregelen te nemen en te zorgen voor een betere behandeling van arrestanten en gevangenen. De Human Rights Committee vraagt tevens om procedures in te stellen voor de vervolging van eventuele politieagenten of ambtsbekleders die zich misdragen. Een tweede punt van bezorgdheid van de commissie zijn de overvolle gevangenissen, slechte gevangenisomstandigheden, slechte hygiëne in de gevangenissen en een schaarste aan medische hulp binnen de gevangenismuren. Daarnaast is de commissie bezorgd over het feit dat veroordeelde en niet-veroordeelde personen bij elkaar in een cel gezet worden. De commissie is daarnaast bezorgd over de lengte van de strafprocedures. Voordat een verdachte bij een rechter is geweest zal deze een lange tijd in voorarrest zitten. De commissie heeft aanbevelingen gedaan aan de Panamese Staat om deze punten te verbeteren.

De Panamese staat heeft aangegeven de aanbevelingen mee te zullen nemen bij toekomstige procedures. In de loop van 2013 zal er een nieuw Human Rights Committee rapport uitkomen over de wel of niet gemaakte vorderingen door Panama.

Er zijn ook andere instellingen die toezicht houden op de naleving van wetten en verdragen door andere landen. Zo houden de Inter-American Commission on Human Rights en de Inter-American Court of Human Rights beiden toezicht op de naleving van de American Convention of Human Rights.

Een ander voorbeeld is de Foreign Relations Organisation van de Verenigde Staten (FAA). Zo staat Panama op de waarschuwingslijst van de FAA over landen die in de gaten moeten worden gehouden met betrekking tot drugshandel. Wanneer de landen op deze waarschuwingslijst zich niet houden aan de anti-drugs maatregelen kunnen er sancties volgen. Panama heeft in de laatste jaren geen sancties opgelegd gekregen, maar staat nog wel op de waarschuwingslijst.

2.6 WOTS-VERDRAG
Tussen Panama en Nederland is er een WOTS-Verdrag getekend en geratificeerd. Op basis van dit verdrag kunnen Nederlanders die in Panama onherroepelijk zijn veroordeeld tot een gevangenisstraf verzoeken het laatste deel van deze straf in Nederland uit te zitten. De laatste jaren ondervinden Nederlandse gedetineerden in Panama steeds meer problemen met WOTS-verzoeken. Er zijn al meerdere malen WOTS-verzoeken afgewezen. Naar aanleiding van deze problemen zijn er in 2012 en in 2013 Kamervragen gesteld. Recentelijk (nov. 2013) heeft de ombudsman een rapport uitgebracht over de moeizame situatie omtrent de WOTS procedure tussen Nederland en Panama en Venezuela. Er zijn door de ombudsman tevens kritische vragen gesteld aan justitie. Op dit moment wordt er geïnventariseerd of er mogelijke oplossingen zijn voor de problemen die de WOTS procedure tussen Panama en Nederland met zich meebrengt.

Indien u vragen heeft, meer informatie wenst of graag juridische bijstand wenst te ontvangen in een WOTS-verzoek dan kunt u zich wenden tot de Stichting PrisonLAW, Postbus 1595, 1000 BN Amsterdam of per e-mail via info@prisonlaw.nl

Referenties:


Panamees strafrechtssysteem

3.1 Gearresteerd wat nu?
De Panamese straffen zijn in vergelijking met de Nederlandse straffen erg hoog. Daarnaast zijn de omstandigheden waaronder deze straffen ten uitvoer worden gelegd zwaar. Het is daarom van belang om de wet te gehoorzamen in Panama.

Panama kent een zeer strenge narcotica-wetgeving. Overtreding van de drugswetgeving wordt, ook als het om kleine hoeveelheden gaat, bestraft met zware gevangenisstraffen. Het is dan ook van belang om drugs te vermijden in Panama. Neem geen pakketjes aan, ook niet van bekenden. Weerhoudt u van het in bezit hebben en gebruik van drugs. Kortom: wees op uw hoede!

Indien u desondanks wordt verdacht van een strafbaar feit en u gearresteerd bent, dring er dan bij de autoriteiten op aan dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, over uw aanhouding wordt geïnformeerd. De ambassademedewerkers kunnen dan uw familie informeren over uw arrestatie.

De Nederlandse ambassade kan u NIET uit de gevangenis krijgen. Ook hebben zij niet de bevoegdheid om zich met het verloop van de strafzaak te bemoeien.

Het is verder zaak om direct na uw aanhouding juridische bijstand te verkrijgen. PrisonLAW kan u hierbij verder helpen. Het is daarom van belang dat u zo spoedig mogelijk na uw arrestatie contact laat opnemen met PrisonLAW.

Voor overige informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kunt u ook de brochure op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken bekijken: Gearresteerd in het buitenland.

3.2 Gerechtelijke structuur
In de Panamese grondwet is de gerechtelijke structuur vastgelegd. De rechterlijke macht is een deel van de Panamese overheid.

De bevoegde organen in strafzaken zijn o.a. de hoogste gerechtelijke instantie van Panama, de Hoge Raad van de Republiek van Panama ( La Corte Suprema de Justicia de la Republica de Panama) welke is gevestigd in Panama City, de hooggerechtshoven (los Tribunales Superiores de Justicia en de rechtbanken (los Jueces de Circuito y los Juices Municipales).

In de strafprocessen is alleen de rechtbank en /of hooggerechtshof bevoegd in de provincie waar het delict heeft plaatsgevonden.

3.3 Panamees strafrecht
In het Panamese Wetboek van Strafrecht (El Codigo Penal) staan bepalingen met betrekking tot het strafrecht. In dit wetboek worden de delicten, sancties, verzachtende en verzwarende omstandigheden beschreven. Het gaat hierbij om een inhoudelijk –materieel- deel van het strafrecht.

Sancties

Panama kent verschillende soorten sancties voor verschillende soorten strafbare handelingen.

De primaire straffen in Panama zijn de gevangenisstraffen, ‘arrestos de fines de semana’ en de ‘dias-multa’. De gevangenisstraffen worden uitgezeten in een aangewezen gevangenis in Panama,.

Ten tweede heeft Panama het systeem van ‘arresto de fines de semana’. Dit houdt in dat de veroordeelde alleen in de weekenden in de gevangenis moet zitten. Dit in verband met bijv. doordeweekse werkzaamheden.

Ten derde kan er sprake zijn van ‘dias multa’. ‘Dias Multa’ is een vorm van een strafboete. Deze straf legt een verplichting op aan de veroordeelde om een bepaald bedrag aan de staat te betalen. Het totaal bedrag kan worden vastgesteld aan de hand van 25% tot 50% van het totale dag inkomen van een veroordeelde. Overigens kan de geldboete worden berekend over een maximum van 365 dagen. Deze straf kan samen met een vrijheidsstraf worden opgelegd, maar ook als alternatief voor een gevangenisstraf. Wanneer iemand de opgelegde geldboete niet kan betalen, wordt deze omgezet in een gevangenisstraf.

Het is in Panama mogelijk om huisarrest te krijgen, mits men aan een aantal voorwaarden voldoet. Daarnaast behoren taakstraffen en geldboetes ook tot de mogelijkheden. Het ligt echter aan het delict wat voor straf er wordt opgelegd.

Doodstraf

In 1941 is de doodstraf officieel verdwenen uit de Panamese grondwet. In 2003 heeft minister Marco Gonzalez een wetsvoorstel gedaan om de doodstraf te herintroduceren. Zijn voorstel werd echter niet aangenomen omdat het in strijd zou zijn met de mensenrechtenverdragen waar Panama verdragspartij bij is. De huidige president van Panama, Ricardo Martinelli, is voornemens om de doodstraf te herintroduceren om als afschrikbeleid te dienen voor delicten zoals moord en roofovervallen. Het is nog niet bekend of de doodstraf ook écht opnieuw geïntroduceerd zal worden in de Panamese wetgeving.

Delicten

In het Panamese Wetboek van Strafrecht worden diverse gedragingen strafbaar gesteld. Onder andere misdrijven tegen de staat, zedendelicten, moord, verkrachting, seksueel contact met minderjarigen, abortus, mishandeling, diefstal, fraude, en drugsdelicten. Bovenstaande opsomming is niet limitatief en slechts een opsomming. Het Panamese Wetboek van Strafrecht kent nog meer delicten.

Drugsdelicten

Panama heeft een zeer strenge anti-narcoticawetgeving. De gevangenisstraffen voor drugsbezit en/of smokkel ervan kunnen uitvallen tussen de zes tot vijftien jaar. Drugsdelicten in georganiseerd verband worden doorgaans zwaarder gestraft met gevangenisstraffen tot vijfentwintig jaar. Samen lopen met iemand die drugs in zijn bezit heeft kan al voldoende grond zijn voor arrestatie. Wees dus op je hoede!

3.4 Panamees strafprocesrecht
Het Panamees strafprocesrecht wordt geregeld in het Panamese Wetboek van Strafprocesrecht (Código procesal penal). In dit wetboek wordt alles geregeld wat te maken heeft met het strafprocesrecht. Hierbij kan gedacht worden aan welke autoriteiten welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe het gehele strafproces verloopt maar bijv. ook hoe lang een voorlopige hechtenis mag duren.

Algemene bepalingen
Het strafprocesrechtelijk systeem van Panama kan worden ingedeeld in drie fasen. Te weten het voorbereidend onderzoek, de tussenfase en het onderzoek ter terechtzitting.

Arrestatie
De Panamese politie heeft de bevoegdheid, volgens de wet (art. 233 Codigo Procesal Penal), om iemand te arresteren zonder arrestatiebevel in de volgende gevallen: wanneer er sprake is van een betrapping op heterdaad, wanneer iemand gevlucht is na het plegen van een strafbaar delict, wanneer iemand gevlucht is uit de gevangenis. Zodra de Panamese politie in een van deze gevallen arresteert, heeft de Panamese politie de verplichting om deze persoon zo spoedig mogelijk voor te leiden aan het Openbaar Ministerie. Het Openbaar Ministerie doet vervolgens een check om te bezien of het zin heeft om een persoon wel of niet te blijven vasthouden. Als het Openbaar Ministerie besluit dat een persoon moet blijven vastzitten dan moet deze binnen 48 uur voor de rechter verschijnen (Juez de Garantias).

Het Openbaar Ministerie kan echter wel besluiten om in sommige gevallen wel een arrestatiebevel uit te vaardigen. Namelijk in de gevallen wanneer er sterke vermoedens zijn dat, en onder andere uit nader onderzoek blijkt dat, een bepaald persoon delicten heeft gepleegd. Na arrestatie moet deze persoon binnen 48 uur voor de rechter verschijnen.

Voorlopige hechtenis

Het kan voorkomen dat de rechter (el Juez de la Garantias) na een persoon te hebben gezien kan besluiten dat deze persoon in voorlopige hechtenis moet blijven zitten. Voorlopige hechtenis kan alleen in de gevallen wanneer er voor het strafbaar feit, waarvan de verdachte van verdacht wordt, een minimum gevangenisstraf van vier jaar staat aangegeven en er bewijs bestaat dat de verdachte een rol speelt bij het plegen van het strafbaar delict, er vluchtgevaar bestaat of als er een kans bestaat dat met vrijlating van de verdachte het strafrechtelijk proces in gevaar komt.

In uitzonderlijke gevallen kan de rechter besluiten dat er voorlopige hechtenis wordt toegepast bij een verdachte waarbij op het strafbaar feit een gevangenisstraf staat aangegeven van niet meer dat vier jaar. Ook in het geval dat een verdachte niet aanwezig is op een zitting kan een bevel tot voorlopige hechtenis worden gegeven.

De voorlopige hechtenis mag volgens de wet niet langer duren dan één jaar (art. 237 Codigo Penal Procesal). Let op! Op het voornoemde artikel zijn er wel uitzonderingen. Zo kan het zijn dat in complexe gevallen het voorarrest verlengd wordt. Op het moment dat duidelijk is geworden dat er van een bepaalde zaak een proces komt, dan kan de voorlopige hechtenis worden verlengd met 24 maanden (art. 504 Codigo Penal Procesal).

Gerechtelijke procedure

De gang van zaken tijdens de rechtszaak in Panama wordt weergeven in het Wetboek van Strafvordering.(El Codigo Procesal Penal) (artikelen 358 en verder). De rechtszittingen in Panama zijn in het algemeen openbaar.

Een gerechtelijke procedure ziet er in Panama globaal als volgt uit (artikelen 366 en verder):

  • Identificatie van de verdachte en alle aanwezigen ter zitting;
  • Requisitoir van de Officier van Justitie;
  • Pleidooi advocaat van de verdachte;
  • Presentatie van het bewijs van de Officier van Justitie;
  • Presentatie van het tegenbewijs door de verdediging;
  • Laatste woord van de Officier van Justitie;
  • Laatste woord van de verdediging;
  • Indien van toepassing mag het slachtoffer op het einde van de zitting ook nog het woord doen;
  • Beraadslaging rechter;
  • Uitspraak door de rechter.

Mogelijkheden straftijdverkorting
In Panama zijn er verschillende mogelijkheden om straftijdverkorting te krijgen. De belangrijkste zijn de volgende:

Gratie (indulto): de president van Panama heeft de bevoegdheid om aan gedetineerden gratie te verlenen. Dit wordt echter zelden toegekend.

Straftijdverkorting: op grond van deze regeling is het mogelijk om bij goed gedrag straftijdverkorting te krijgen. Deze regeling is echter niet van toepassing op buitenlandse gedetineerden. Nederlandse gedetineerden in Panam komen er dus niet voor in aanmerking.

Libertad condicional: op grond van deze regeling is het mogelijk dat men buiten de gevangenismuren de reststraf uit zit. Men moet dan echter wel een deel van de straf hebben uitgezeten en mag het land niet verlaten totdat de reststraf is uitgezeten. Deze regeling is echter niet van toepassing op buitenlandse gedetineerden. Nederlandse gedetineerden in Panam komen er dus niet voor in aanmerking.

Indien u meer wilt weten over de bovengenoemde regelingen en de toepassing daarvan dan kunt u contact opnemen met PrisonLAW.

Referenties

  • www.rijksoverheid.nl
  • Moreno Pujol ‘Codigos Penal y Penal Procesal’, Editorial Mizrachi& Pujol S.A. 2012: Panama City Panama

Knelpunten Panamese rechtsgang

Voorarrest/ voorlopige hechtenis

De termijnen voor de lengte van het voorarrest en voorlopige hechtenis zijn aangegeven in het Panamese Wetboek van Strafvordering. In de praktijk worden deze termijnen bijna altijd overschreden. Zo staat er in het Panamese Wetboek van Strafvordering dat verdachten binnen 48 uur een rechter moet hebben gezien. In de praktijk zijn er gevallen kenbaar waarin het meer dan één jaar heeft geduurd voordat een verdachte een rechter te zien kreeg. De lengte van het voorarrest en de lengte van de voorlopige hechtenis worden nog steeds ervaren als een serieus probleem.

Juridische bijstand

Volgens het Panamese Wetboek van Strafvordering hebben verdachten recht op rechtsbijstand. Op het moment dat een verdachte een advocaat niet kan betalen dan wijst de staat hem of haar een advocaat van de staat toe. De praktijk leert dat de staatsadvocaten vaak te laat bij een strafproces betrokken worden waardoor zij weinig of niet voldoende tijd hebben om een zaak voor te bereiden.


Gevangenissen

De omstandigheden in de Panamese gevangenissen zijn zwaar. Door Panama zijn er verschillende mensenrechtenverdragen geratificeerd. In de praktijk blijkt echter dat er nogal eens van deze verdragen wordt afgeweken. Uit verschillende rapporten opgemaakt door de Verenigde Naties en de Verenigde Staten blijkt dat de Panamese gevangenissen te kampen hebben met overbevolking, slechte sanitaire voorzieningen en slechte medische hulp.

De omstandigheden in de gevangenissen van Panama worden in de volgende paragrafen toegelicht:

5.1 Overbevolking
Een van de grootste problemen in de gevangenissen in Panama is de overbevolking. In 2010 was er in de Panamese gevangenissen plek voor 7,187 gedetineerden. De gevangenispopulatie bestond toen echter uit 12,293 gedetineerden. Op het moment van schrijven (maart 2013) is dit aantal alweer gegroeid. Er zijn verschillende oorzaken voor de overbevolking van de gevangenispopulatie in Panama. Een daarvan is dat verdachten van een strafbare feit tijdens het voorarrest en de voorlopige hechtenis in dezelfde cel worden gezet als reeds veroordeelde gedetineerden. Het voorarrest en de voorlopige hechtenis duren in Panama in de praktijk langer dan zoals wettelijk voorgeschreven in het Panamese Wetboek van Strafvordering. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat in Panama slechts 30% van de gevangenispopulatie daadwerkelijk is veroordeeld en een opgelegde gevangenisstraf uitzit.

De overbevolking in de Panamese gevangenissen zorgt voor spanningen tussen de gedetineerden. Hierdoor nemen de geweldsincidenten binnen de gevangenissen toe en daarmee ook de onveiligheid voor gedetineerden. Wapens en drugs circuleren vaak, binnen de gevangenismuren, vrij rond.

Doordat er weinig bewaking is binnen de gevangenis, komt het vaak voor dat gevangenen ontsnappen.

5.2 Medische hulp
De medische assistentie in de Panamese gevangenissen is slecht. De meest voorkomende ziektes in de Panamese gevangenissen zijn HIV/aids, tuberculose en hepatitis B. In 2010 waren er voor de gehele gevangenispopulatie slechts 14 artsen beschikbaar en ook alleen gedurende beperkte uren.

5.3 Contact met de buitenwereld
Voor meer informatie over bezoekerstijden in de gevangenissen van Panama kunt u contact opnemen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

5.4 Corruptie
Corruptie in de Panamese gevangenissen is aan de orde van de dag. Zolang een gedetineerde geld tot zijn beschikking heeft is veel mogelijk. Er moet vaak extra betaald worden voor meer of beter voedsel, recreatietijd, goede baantjes, bezoektijd, dekens, zeep etc. Alles kost geld.

Eén van de oorzaken van de corruptie van het gevangenispersoneel is dat het salaris dat zij ontvangen (en waarvan zij hun gezin moeten onderhouden) vaak heel laag is. Het gevangenispersoneel vult dit salaris aan door het ontvangen van geld van gedetineerden.

Referenties:

Human Rights Report: Panama 2010 geraadpleegd via: http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2010/wha/154514.htm


Conclusie

Helaas is het zo, net zoals in vele andere Latijns-Amerikaanse landen, dat er in Panama verschillen bestaan tussen wat er voorgeschreven wordt door internationale wetgeving, de grondwet, het wetboek van strafrecht, het wetboek strafvordering en tussen de praktijk. Dit blijkt onder andere uit diverse rapportages van de Verenigde Naties. Deze verschillen zorgen ervoor dat er tot op heden nog steeds mensenrechtenschendingen plaatsvinden bij strafprocessen maar ook binnen het gevangeniswezen van Panama.