Vietnam

Artikelindex

Vietnamees rechtssysteem

Gearresteerd, wat nu?
Zoals later uitgebreider zal worden toegelicht, zijn de Vietnamese straffen hoog en de omstandigheden waarin ze uitgevoerd worden zwaar. Gehoorzaam dus de wet! Bovendien kent Vietnam een zeer strenge narcoticawetgeving. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen softdrugs en harddrugs. Druggerelateerde delicten worden bestraft met zeer lange gevangenisstraffen. Het vermijden van drugs is dan ook het devies. Neem geen pakjes aan, ook niet van bekenden. Gebruik en bezit geen drugs. Kortom wees op je hoede!

Indien je toch verdacht wordt van een strafbaar feit en gearresteerd wordt, sta er dan op dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, gewaarschuwd worden. De consulaire medewerkers zullen je verder kunnen helpen met bijvoorbeeld het vinden van juridische bijstand. Wat de consulaire medewerkers NIET kunnen is je uit de gevangenis krijgen.

Voor verder informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kan je kijken op de website van Buitenlandse Zaken: Gearresteerd in het buitenland.

3.1 Gerechtelijke structuur
Vietnam kent een hiërarchische gerechtelijke structuur. Het bestaat uit een rechtbank op provinciaal niveau, een rechtbank op regionaal niveau en een Superior Court. De vervolging van criminaliteit is de verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie. Er vindt vervolging plaats op drie niveau’s, namelijk op provinciaal niveau, op regionaal niveau en in de Superior Court.

In eerste aanleg wordt er rechtgesproken in een rechtbank op provinciaal niveau. Hier wordt rechtgesproken door een rechter en People’s Jurors. People’s Jurors zijn mensen die aangesteld worden door de lokale overheid, die in principe geen juridische achtergrond hebben, maar namens het volk rechtspreken.

Wanneer men het niet eens is met de beslissing van de rechtbank op provinciaal niveau, kan er tegen deze beslissing in beroep gegaan worden bij een rechtbank op regionaal niveau.

Tegen de beslissing van de rechtbank op regionaal niveau staat beroep open bij de Superior Court. Het hoofd van de Superior Court is de Chief Justice. De Superior Court bekijkt of het recht op een goede manier is toegepast, of er geen vormfouten zijn gemaakt. De nadruk ligt dus op de procedurele facetten van de rechtszaak, en niet zozeer op de inhoudelijke facetten.

Eén van de voornaamste kritieken op het juridische systeem en de gerechtelijke structuur in Vietnam is dat er (noch in de constitutie, noch in de praktijk) geen sprake is van een scheiding der machten. Benadrukt wordt dat de onafhankelijkheid van de Vietnamese rechtspraak niet gegarandeerd is. De regerende Vietnamese Communistische Partij heeft veel invloed op de Vietnamese rechtsspraak. Zo wordt de Chief Justice van de Superior Court aangesteld door de volksvertegenwoordiging. De Chief Justice van de Superior Court stelt op zijn beurt de rechters aan van de lagere rechtbanken. De rechters die rechtspreken in de Superior Court worden door de volksvertegenwoordigingaangesteld voor een periode van vijf jaar, op voordracht van de President. Ook blijkt dat lagere rechtbanken de Superior Court om advies vragen in complexe rechtszaken, wat ook afbreuk doet aan de onafhankelijkheid.

3.3 Vietnamees strafrecht
In het Vietnamese Wetboek van Strafrecht (voor het laatst veranderd in 2000) staan bepalingen met betrekking tot het strafrecht. In dit wetboek worden de delicten, sancties, verzachtende en verzwarende omstandigheden omschreven. Het gaat hierbij dus om een inhoudelijk omschrijving van het strafrecht.

3.4 Sancties
Er wordt in Vietnam onderscheid gemaakt tussen minder serieuze criminaliteit, serieuze criminaliteit, zeer serieuze criminaliteit en bijzonder serieuze criminaliteit. De mate van het gevaar voor de maatschappij is de maatstaf bij deze indeling. Minder ernstige criminaliteit levert geen groot gevaar op voor de maatschappij, op deze delicten staat maximaal 3 jaar gevangenisstraf. Ernstige criminaliteit levert een groot gevaar op voor de maatschappij, op deze categorie delicten staat maximaal 7 jaar gevangenisstraf. Zeer ernstige criminaliteit levert een heel groot gevaar op voor de maatschappij, op deze categorie delicten staat maximaal 15 jaar gevangenisstraf. Tot slot is er de categoriebijzonder ernstige criminaliteit, deze delicten leveren een uitzonderlijk groot gevaar op voor de maatschappij en worden bestraft met meer dan 15 jaar gevangenisstraf, levenslange gevangenisstraf of de doodstraf.

In hoofdstuk 5 van het Wetboek van Strafrecht worden de verschillende sancties die in Vietnam opgelegd kunnen worden beschreven. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen hoofdstraffen en additionele straffen. Sommige hoofdstraffen kunnen echter ook als additionele straffen opgelegd worden.

De volgende hoofdstraffen zijn af te leiden uit artikel 28:

  • Waarschuwing
  • Geldboete (voornamelijk voorminder ernstige criminaliteit. Kan ook als bijkomende straf opgelegd worden)
  • Uitwijzing uit Vietnam (voor buitenlanders, kan ook als bijkomende straf opgelegd worden)
  • Gevangenisstraf voor een bepaalde periode (varieert van 3 maanden tot 20 jaar)
  • Levenslange gevangenisstraf (voornamelijk voor bijzonder ernstige criminaliteit)
  • Doodstraf (enkel voorbijzonder ernstige criminaliteit)

Voorbeelden van additionele straffen zijn de intrekking van bepaalde burgerrechten en inname van eigendom. Wanneer een drugsgebruiker opgepakt wordt, kan deze een verplichte behandeling in een rehabilitatie centrum opgelegd krijgen. Volgens onofficiële bronnen staan er op dit moment 33.000 mensen onder verplichte behandeling bij rehabilitatiecentra. De omstandigheden in deze rehabilitatiecentra laten vaak te wensen over en worden door mensenrechtenorganisaties inhumaan genoemd.

Welke sanctie opgelegd wordt, en voor wat voor termijn, hangt af van de omstandigheden zoals onder andere beschreven in artikel 46. Hierbij moet gedacht worden aan de schade die berokkend is, de leeftijd van de verdachte en of de verdachte zichzelf heeft aangegeven en of de verdachte berouw toont.

Doodstraf
Momenteel worden er 22 delicten in het Wetboek van Strafrecht genoemd, waarop de doodstraf staat. Sinds november 2011 wordt de doodstraf toegepast door middel van een dodelijke injectie, voor die tijd vond de executie plaats middels het vuurpeloton. In het Wetboek van Strafrecht is vastgelegd dat de doodstraf niet opgelegd kan worden aan zwangere vrouwen, minderjarige personen en vrouwen die kinderen hebben van jonger dan 36 maanden. In deze gevallen wordt de doodstraf omgezet in een levenslange gevangenisstraf.

De Vietnamese overheid geeft geen statistieken of cijfers vrij met betrekking tot de oplegging en executie van de doodstraf. Het is dus moeilijk inschatten hoe vaak de doodstraf opgelegd wordt, hoe lang mensen in afwachten zijn van executie en hoe vaak (op jaarbasis) de doodstraf uitgevoerd wordt. Uit de gegevens van de (door de overheid gecontroleerde) Vietnamese media blijken dat er in 2009 58 mensen tot de doodstraf veroordeeld zijn. De meeste mensen worden ter dood veroordeeld vanwege moord of drugsgerelateerde delicten, de doodstraf wordt ook vaak opgelegd voor delicten die met corruptie of handel op de zwarte markt te maken hebben.

Wanneer iemand veroordeeld is tot de doodstraf bij de Superior Court , en er aldus geen beroepsmogelijkheden meer open staan, kan er een verzoek om amnestie ingediend worden bij de President van Vietnam.

De familie van de ter dood veroordeelde gevangene wordt pas na de executie op de hoogte gebracht.

Het toepassen van de doodstraf is zeer omstreden. In het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) wordt het recht op leven gegarandeerd. Dit wil echter niet zeggen dat de doodstraf in strijd is met internationaal recht. Voor de doodstraf is er namelijk een uitzondering gemaakt. Artikel 6 van het IVBPR stelt namelijk dat de doodstraf alleen uitgevoerd zou moeten worden voor de meest zware misdrijven. Hieruit moet gelezen worden dat de doodstraf alleen in zeer uitzonderlijke gevallen opgelegd zou moeten worden.

Tegenstanders stellen dat de zwakte van de doodstraf in de onomkeerbaarheid zit. Bovendien is, zeker wanneer het functioneren van het juridische systeem van Indonesië onder de loep genomen wordt, de kans op onterechte veroordeling van onschuldigen aanwezig. Uit rapportages van mensenrechtenorganisaties blijkt dat er in Indonesië lang niet altijd sprake is van een eerlijk proces, zoals dat in internationale wetgeving is vastgelegd. Verklaringen worden verkregen door middel van marteling, de toegang tot juridische bijstand of een tolk wordt de verdachte ontzegd etc. Dit maakt de handhaving van de doodstraf als sanctie nog minder wenselijk.

Bovendien wordt ook het afschrikkende effect van de doodstraf in vele criminologische studies betwijfeld. Uit onderzoek gebleken dat de doodstraf niet effectiever is in het afschrikken van potentiële criminelen dan andersoortige straffen.

Delicten
In hoofdstuk 11 en verder van het Wetboek van Strafrecht worden verschillende delicten strafbaar gesteld. De delicten worden onderverdeeld in verschillende categorieën, bijvoorbeeld:

  • Criminaliteit tegen de staat/nationale veiligheid. Hieronder valt onder andere terrorisme.
  • Criminaliteit die een inbreuk maakt op het leven, de gezondheid of de waardigheid van mensen.Hieronder vallen onder andere moord, doodslag, mishandeling, verkrachting en mensenhandel.
  • Criminaliteit die inbreuk maakt op de economische orde. Hieronder vallen onder andere smokkel van goederen en het verhandelen van nep/namaakartikelen.
  • Milieugerelateerde delicten. Hieronder valt bijvoorbeeld illegale bomenkap.
  • Corruptie. Hierbij moet gedacht worden aan omkoping, het aannemen van steekpenningen en het misbruik maken van macht wanneer men een officiële functie bekleed.
  • Drugsgerelateerde delicten

Opvallend is dat in Vietnam corruptie van mensen met een officiële functie (zoals gevangenisbewaarder, politieagent etc.) strafbaar is gesteld. Ook is mishandeling en het misbruik van macht strafbaar gesteld. Artikel 298 van voorgenoemde wet stelt de toepassing van lijfstraffen strafbaar en artikel 299 stelt het afdwingen middels verbaal of fysiek geweld van een (valse) verklaring of bekentenis strafbaar. Op al deze delicten staat een gevangenisstraf (de duur is onder andere afhankelijk van de ernst van de gevolgen van het delict), en een bijkomende sanctie: overtreders voor een bepaalde tijdsperiode worden ontheven uit het ambt.

Drugsgerelateerde delicten
De wetgeving ten aanzien van drugsgerelateerde delicten in Vietnam is zeer streng. In het Wetboek van Strafrecht wordt onder andere de productie, het transport, de verhandeling en het bezit van narcotica, of de grondstoffen of substanties van narcotica strafbaar gesteld. Afhankelijk van de omstandigheden en hoeveelheden wordt er voor drugsgerelateerde delicten een gevangenisstraf of de doodstraf opgelegd. Ook drugsgebruik is in Vietnam strafbaar gesteld. De eerste keer staat hier een maximale gevangenisstraf op van 2 jaar, bij recidive is de gevangenisstraf maximaal 5 jaar.

In Vietnam wordt geen onderscheid gemaakt tussen soft drugs en hard drugs.

Vietnamees strafprocesrecht
Het Wetboek voor Strafprocesrecht is voor het laatst in 2003 gewijzigd. In dit wetboek worden de formele aspecten van het strafrecht geregeld. Hierbij moet gedacht worden aan de procedures van de uitvoering van het strafrecht. Zoals: hoe verloopt het onderzoek ter terechtzitting, wat zijn de termijnen voor voorlopige hechtenis, wat zijn de rechten van de verdachte en de verantwoordelijkheden van rechtsplegers. In deze paragraaf wordt het Vietnamese strafprocesrecht belicht.

Algemene bepalingen
In het Wetboek van Strafprocesrecht is in artikel 9 vastgelegd dat een verdachte onschuldig is, tot dat het tegendeel bewezen is. Ook heeft de verdachte gedurende alle fasen van het proces recht op juridische bijstand (artikel 11) en een tolk indien de verdachte geen Vietnamees spreekt (o.a. artikel 61). In praktijk blijkt echter dat de toegang tot een advocaat vaak middels allerlei bureaucratische regels vertraagd wordt. In Vietnam wordt in principe in het openbaar rechtgesproken (artikel 18) door onpartijdige en onafhankelijke rechters (artikel 16). Zoals eerder beschreven worden de rechters echter aangesteld door de voorzitter van de Superior Court die op zijn beurt aangesteld wordt door de enige politieke partij die Vietnam kent, de communistische partij. Hierdoor komt de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in het gedrang.

In hoofdstuk 2 van het Wetboek van Strafprocesrecht worden de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in het juridische proces vastgelegd. Hierbij moet gedacht worden aan de taken van de rechters, de vervolger, de advocaat etc.

De jurisdictie van de verschillende instellingen van rechtspraak wordt geregeld in hoofdstuk 16 van het Wetboek van Strafprocesrecht.

Arrestatie
Wanneer besloten wordt een verdachte te arresteren, moet er een arrestatiebevel uitgevaardigd worden (artikel 80 e.v.). Hierin moet de identiteit van de verdachte en het feit waarvan hij verdacht wordt vermeld worden. Volgens hoofdstuk 4 van het Wetboek van Strafprocesrecht kan iemand in het belang van het vooronderzoek in politie hechtenis gehouden worden. De rechten van de verdachte tijdens de politie hechtenis staan beschreven in artikel 48. Bijvoorbeeld: de verdachte moet op de hoogte gebracht worden van de reden van zijn arrestatie en het feit waar hij van verdacht wordt, de verdachte heeft recht op juridische bijstand en klachtrecht wanneer hij het niet eens is met de gang van zaken. Volgens artikel 87 mag een verdachte maximaal 3 dagen in politie hechtenis gehouden worden. Deze periode kan, in uitzonderlijke gevallen, verlengd worden met nog eens 3 dagen.

Voorlopige hechtenis
De voorlopige hechtenis wordt in artikel 88 van het Wetboek van Strafprocesrecht geregeld. Een verdachte mag alleen in voorlopige hechtenis gehouden worden wanneer hij verdacht wordt van een delict waar minimaal 2 jaar gevangenisstraf op staat. Tevens moet er sprake zijn van vluchtgevaar of een aannemelijke kans zijn dat het onderzoek, de vervolging of de rechtszaak in gevaar komt wanneer de verdachte vrij is. In artikel 120 staan de tijdslimieten van de voorlopige hechtenis:

  • Minder ernstige delicten: maximaal periode van 2 maanden. Kan eenmalig met 1 maand verlengd worden.
  • Ernstige delicten: maximaal periode van 3 maanden. Kan twee keer verlengd worden, de eerste verlenging is maximaal 2 maanden, de tweede verlenging maximaal 1 maand.
  • Zeer ernstige delicten: maximaal periode van 4 maanden. Kan twee keer verlengd worden, de eerste verlenging is maximaal 3 maanden, de tweede verlenging maximaal 2 maanden.
  • Bijzonder ernstige delicten: maximaal periode van 4 maanden. Kan drie keer verlengd worden met een periode van 4 maanden.

In de wet staan de voorwaarden om een verdachte in voorlopige hechtenis te houden, en om deze voorlopige hechtenis te verlengen. In praktijk wordt de voorlopige hechtenis van verdachten echter vrijwel automatisch verlengd. Het ontheffen van een verdachte uit de voorlopige hechtenis is zeer uitzonderlijk.

Gerechtelijke procedure
De gerechtelijke procedure staat beschreven in hoofdstuk 20 van het Wetboek van Strafprocesrecht. Tijdens het onderzoek ter terechtzitting mag eerst de rechter ondervragen, daarna de vervolger en tot slot de (advocaat van) de verdachte. De gerechtelijke procedure bestaat uit de volgende stadia:

  • Onderzoek ter terechtzitting:
  • De vervolger leest de aanklacht voor, omkleed met feiten
  • De verdachte wordt ondervraagd
  • Slachtoffer en betrokkenen worden ondervraagd
  • Getuigen worden ondervraagd
  • Onderzoek van het bewijsmateriaal (bijvoorbeeld beeldmateriaal, geluidsmateriaal, goederen)
  • Overlegging van documenten (bijvoorbeeld verklaringen van organisaties)
  • Verklaring experts
  • Discussie:
  • Vervolger leest de aanklacht voor en vermeldt de strafeis
  • Verdediging krijgt het woord om weerwoord te geven
  • Vervolger, Slachtoffer en betrokkenen krijgen de kans om hun mening te geven
  • Verdediging krijgt het laatste woord
  • Beraadslaging en vonnis door de rechtbank

Tegen een beslissing van de provinciale rechtbank staat beroep open bij de regionale rechtbank, Dit is geregeld in hoofdstuk 23 en verder. Volgens artikel 234 moet er binnen 15 dagen na de uitspraak van de lagere rechtbank beroep aangetekend worden bij de regionale rechtbank. Tegen een uitspraak van de regionale rechtbank staat beroep open bij de Superior Court.


Referenties

  • A. Luu (2006). Vietnam Legal Research - Geraadpleegd via: http://www.nyulawglobal.org/globalex/vietnam.htm
  • Human Rights Watch (2011) - The Rehab Archipelago.
    Forced Labo rand other Abuses in Drug Detention Centers in Southern Vietnam
    .
  • Geraadpleegd via: http://www.unhcr.org/refworld/docid/4bac816f2.html
  • P. Nicholson (2001) - Judicial Independence and the Rule of Law: the Vietnam Court Experience.
    Australian Journal of Asian Law
    . Vol. 3 No. 1.
  • Socialist Republic of Vietnam (2000) - Penal Code.
  • Socialist Republic of Vietnam (2003) - Criminal Procedure Code.