Nederland betaalt kosten ter dood veroordeelden

Eind april berichtte de media dat Nederlanders die in het buitenland in een dodencel (dreigen te) zitten in aanmerking kunnen komen voor financiële hulp van de Nederlandse overheid. Hoe zit dat precies?

In principe bemoeit de Nederlandse overheid zich niet met de kosten voor rechtsbijstand als je in het buitenland aangehouden wordt en/of gedetineerd bent. Je bent hiervoor zelf verantwoordelijk, samen met het land waar je vastzit. Dat land heeft de plicht om bij te dragen aan de kosten van een advocaat als je die zelf niet kan betalen. Pas als er geen afdoende voorziening is in dat land, kan je in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand in Nederland. Er moet dan wel sprake zijn van ‘een in de Nederlandse rechtssfeer gelegen rechtsbelang’.

Maar omdat Nederland een uitgesproken tegenstander is van de doodstraf, heeft de Nederlandse overheid onlangs besloten om de financiële ondersteuning uit te breiden in het geval van een (dreigende) oplegging van de doodstraf.

Dit geldt niet per definitie voor iedereen die in deze situatie zit. In de praktijk zal per geval (van een dreigende doodstraf) worden bekeken of iemand aanspraak kan maken op deze – extra – financiering van de Nederlandse overheid. Duidelijke eisen/voorwaarden zijn niet genoemd. Het zal afhangen van de specifieke omstandigheden van het geval. In ieder geval spelen de draagkracht van betrokkene en de regelgeving van het betreffende land omtrent de vergoeding van kosten een rol.

Het is ook nog niet geheel duidelijk hoe het verlenen van de bijstand in de praktijk zal uitwerken. Waarschijnlijk zullen de gedetineerde en zijn advocaat samen beslissen hoe de verdediging wordt gevoerd. En zal er intensief contact worden gevoerd tussen de advocaat, de Nederlandse ambassade en het ministerie van Buitenlandse Zaken (en in mindere mate het ministerie van Justitie).

Momenteel dreigt de doodstraf voor drie Nederlanders, die allen vastzitten in Indonesië. Voor twee van de drie is al duidelijk dat de Nederlandse overheid de kosten van de advocaat zal betalen. Wellicht dat hierna iets meer duidelijkheid zal ontstaan over de (praktische) inhoud van het nieuwe beleid.

Het lijkt in ieder geval belangrijk om in een zo vroeg mogelijk stadium actie te ondernemen als je enig risico loopt op de doodstraf. Neem in dat geval direct contact op met de Nederlandse ambassade in het betreffende land. Ook kunt u met vragen terecht bij Prisonlaw (mailadres: contact@prisonlaw.nl).

Geraadpleegde bron:
· Kamerbrief d.d. 29 april 2009 van het Ministerie van Buitenlandse Zaken:
http://www.minbuza.nl/nl/actueel/brievenparlement,2009/04/Kamerbrief-inzake-financiering-van-rechtsbijstand-.html