Veel Nederlanders in buitenlandse detentie

Nederland heeft veel meer onderdanen vastzitten in buitenlandse gevangenissen dan andere landen. Dit blijkt uit het in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken verrichte onderzoek 'Vast(gelopen) in den vreemde; Een onderzoek naar het hoge aantal Nederlanders in buitenlandse detentie' dat op 2 juli 2008 aan de Tweede Kamer werd gepresenteerd. Uit dit rapport komen de volgende conclusies naar voren. [Bron te vinden via http://parlando.sdu.nl/cgi/login/anonymous]

Recente ontwikkelingen omtrent gedetineerden in het buitenland

Sinds de jaren tachtig is het aantal Nederlanders in buitenlandse detentie fors toegenomen. In 1988 zaten 579 Nederlanders elders gedetineerd, in 2007 waren dit maar liefst 2.381 personen, derhalve meer dan het viervoudige. Uit het rapport blijkt echter dat ten opzichte van 2005 en 2006 (beide ruim 2.500) wel een daling is waar te nemen. Het overgrote deel van de huidige gedetineerden zit vast in West-Europa. Opvallend is dat het aantal Nederlandse gedetineerden in Suriname de laatste drie jaar sterk is afgenomen, terwijl de aantallen in Portugal, de Dominicaanse Republiek en Ecuador (zeer) sterk zijn gestegen. Het rapport probeert dit te verklaren aan de hand van verschuivingen van drugsroutes. Van de Nederlandse gedetineerden zit 80% vast vanwege een drugsdelict (ter vergelijking: buitenlandse gedetineerden uit de Verenigde Staten zitten slechts in 33% van de gevallen vast wegens drugsgerelateerde delicten). Bekend is dat drugssmokkel via Portugal de afgelopen jaren is toegenomen. Het gebruik in Europa van cocaïne - voornamelijk geproduceerd in Zuid-Amerika - heeft zich de afgelopen tien jaar verdubbeld, hetgeen een verklaring kan zijn voor de toename van gedetineerden in Ecuador en de Dominicaanse republiek (waar vrijwel alle gedetineerden vastzitten wegens drugssmokkel). Vanwege de 100% controles op Schiphol, die sinds enige tijd op vluchten tussen Suriname en Nederland worden uitgevoerd, zal op deze lijn niet meer of minder gesmokkeld worden. In onderstaande tabel wordt het aantal in het buitenland gedetineerde Nederlanders vergeleken met dat in andere landen.

Vergelijking aantal gedetineerden in het buitenland

Achtergronden van de gedetineerden

Het rapport probeert een verklaring te vinden voor het hoge aantal Nederlandse gedetineerden. Daartoe is geprobeerd de achtergronden van de groep Nederlandse gedetineerden in kaart te brengen, onder meer door het bestuderen van de dossiers en het houden van enquêtes onder een (klein) gedeelte van hen. Hieruit blijkt dat Nederlanders in buitenlandse detentie tussen de 17 en de 79 jaar oud zijn, gemiddeld 41 jaar, en 83 % man is. 70% van hen is ook in Nederland al eens veroordeeld wegens het plegen van een misdrijf. Een groot deel, 60% van de gedetineerden, heeft geen kennissen of familie in het land waar zij vastzitten. Als motief voor het plegen van de feiten waarvoor zij gedetineerd zitten, antwoordt 42% van de geënquêteerden dat zij schulden wilden afbetalen en 18% wilde snel geld wilde verdienen. 11% voelde zich door iemand gedwongen het delict te plegen, terwijl 15% aangeeft onschuldig vast te zitten. Het overige gedeelte had een andere, niet nader gespecificeerde reden.

Conclusies rapport

Het rapport wijt de hoge aantallen gedetineerden in het buitenland aan het feit dat Nederland een marktplaats van nationale en internationale drugshandel is, een belangrijk distributie en transit land. Dit heeft te maken met een gunstige geografische ligging, de aanwezigheid van twee grote havens (Amsterdam en Rotterdam) en een internationale luchthaven en tevens met een goede infrastructuur en verbindingen per weg, water of trein. Ook heeft Nederland nauwe contacten of sociale bindingen met landen waar drugs geproduceerd worden waar in Europa veel vraag naar is (Suriname voor cocaïne, Marokko voor hash), terwijl Nederland zelf een belangrijk productieland is voor Nederwiet, XTC en amfetamine. Dit maakt de vraag naar drugshandelaren en - koeriers groot. De geënquêteerde gedetineerde Nederlanders hebben aangegeven slecht op de hoogte te zijn geweest van de risico's die drugssmokkel met zich brengt, terwijl in veel landen bekend is dat smokkelaars vaak uit Nederland komen, waardoor Nederlanders vermoedelijk juist strenger gecontroleerd worden.