Argentinië

Artikelindex

Geschiedenis

De Europeanen (Spanjaarden) zetten pas in de 16e eeuw voet op Argentijns grondgebied. Tot die tijd woonden er een aantal Indianenstammen die over een vrij hoge mate van ontwikkeling beschikten. De Spanjaarden stichtten een aantal steden als Buenos Aires, San Juan, Tucman, Mendoza en Cordoba. Mede door de uitbraak van verschillende ziekten werd de indianenbevolking gedecimeerd. Vanaf het moment dat Argentinië een eigen Spaanse onderkoning krijgt bloeit de handel op; Buenos Aires wordt de belangrijkste haven voor de export naar Europa en de doorvoer naar Peru en Bolivia. Spanje begint echter de greep op de koloniën te verliezen. De Britten en de Fransen proberen hun plaats in te nemen, wat echter niet lukt. Uiteindelijk wordt in 1816 in Tucman de onafhankelijkheid uitgeroepen, terwijl de Spanjaarden pas een jaar later definitief worden verdreven.

Vanaf de onafhankelijkheid is er een veelvoud aan interne twisten tussen bevolkingsgroepen en verschillende politieke bewegingen. Echter, eind 19e eeuw bloeit de Argentijnse economie onder invloed van nieuwe technische mogelijkheden en de immigratie van vele Europeanen. Keerzijde is dat de indianen van de landbouwgronden werden verwijderd, simpelweg door ze te liquideren. Op deze manier ontstonden er grootgrondbezitters die hun macht enorm uitbreidden. Het aantal inwoners van Argentinië steeg enorm, en even was het dan ook samen met de Verenigde Staten het meest welvarende land ter wereld. In Argentinië wonen vooral de nazaten van immigranten uit Europa. Er is bijvoorbeeld zelfs een soort van Nederlandse kolonie in Argentinië. Door de immigranten heeft het land een sterke Europese invloed.

Na de eerste wereldoorlog gaat het bergafwaarts met het land. De export naar de Europese markten stagneert en er ontstaat een economische crisis. Sinds die periode is Argentinië geconfronteerd met verscheidene revoluties en gewelddadige machtswisselingen dikwijls uitmondend in gewelddadige dictaturen. Het bekendste voorbeeld hiervan is ongetwijfeld het militaire bewind van generaal Videla wat begon in 1976 en eindigde in 1983. Tijdens dit regime waren martelingen en standrechtelijke executies aan de orde van de dag. Gevangenen werden veelal gemarteld en gefolterd en politieke tegenstanders werden uit de weg geruimd door ze bijvoorbeeld uit vliegtuigen de oceaan in te gooien.

Misdaden die in die tijd zijn begaan, zijn veelal onbestraft gebleven. Dit is er voor verantwoordelijk dat ook op dit moment gevangen op grote schaal worden gemarteld door verhorende politieambtenaren, gevangenisbewaarders en andere overheidsdienaren. Echter, over de toestand in de gevangenissen verderop meer. Pas sinds het eind van de jaren ’80 is de democratie in Argentinië hersteld. Op dit moment wordt het land geleid door President Kirchner. Tegelijk is ook de discussie losgebarsten over de vervolging van mensen die tijdens de militaire dictatuur de mensenrechten hebben geschonden. Het hoogste rechtscollege in Argentinië heeft de immuniteitswetgeving ongrondwettig verklaard en langzaamaan worden er dan ook vervolgingen ingesteld.


Politieke structuur 

Argentinië is een federatie. De President is zowel staatshoofd als hoofd van de regering. De wetgevende macht is gebundeld bij de regering en de twee parlementaire kamers (de Senaat en het Huis van Afgevaardigden). De uitvoerende macht ligt bij de regering. Argentinië is net als Nederland een representatieve democratie en heeft een meerpartijenstelsel (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten). De Rechtsprekende macht is onafhankelijk van de uitvoerende en wetgevende macht. Argentinië heeft de bekende scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.

De federatie Argentinië bestaat heeft drie vormen en niveaus van overheid, namelijk een federale overheid, statelijke overheden en lokale overheden, zo bepaalt de belangrijkste wet van Argentinië, de Grondwet van 1853. Argentinië bestaat uit 23 staten/provincies en de stadsstaat provincie Buenos Aires. Elke Staat heeft een eigen Grondwet die sterke overeenkomsten vertoont met de federale Grondwet.


Gerechtelijke Organisatie 

Omdat Argentinië een federatie is bestaan er ook twee niveaus van rechtsprekende organisaties, namelijk gerechten op statelijk niveau en federale gerechten. De gerechten op statelijk niveau behandelen strafzaken die zijn gepleegd op het grondgebied van de betreffende Staat en zijn veelal gevestigd in de hoofdstad van de Staat. Het is de norm dat een zaak door een Statelijk gerecht wordt behandeld, echter in uitzonderingssituaties zal de zaak voor een federaal gerecht voorkomen. Het gaat dan om zaken die het grondgebied van de Staat overstijgen of zaken die een onderwerp behandelen die bij speciale wat aan een Federaal gerecht zijn opgedragen, zoals drugszaken. Een zaak tegen een buitenlander zal ook door een Federaal gerecht worden behandeld.

In een strafzaak zal in het beginstadium van het onderzoek slechts één rechter een rol spelen. Hij zal onderzoeken of er voldoende bewijs aanwezig om later tot een veroordeling te kunnen komen. Indien deze onderzoeksrechter tot deze conclusie komt, dan volgt het uiteindelijke proces voor het oog van drie rechters. Die zullen uiteindelijk oordelen over de schuldvraag. De zaak wordt in tegenstelling tot Nederlandse strafrechtzaken mondeling behandeld. Hoger beroep zal onder bepaalde omstandigheden mogelijk zijn bij het Supreme Court.


Straffen 

Argentinië is volgens verschillende bronnen steeds vaker gebruikt als onderdeel van smokkelroutes van drugs. Dit heeft ongetwijfeld te maken met de strenge controles die er op bestaande routes wordt uitgeoefend. Daarom is er waarschijnlijk ook een toename van het aantal Nederlanders gedetineerd in Argentinië (allen zijn veroordeeld voor een drugsgerelateerd delict). Zo meldt de Wereldomroep op haar website dat in het begin van 2007 35 Nederlanders in Argentinië gedetineerd zaten, terwijl twee en een half jaar geleden dit nog slechts drie Nederlanders waren. De gemiddelde straffen voor het smokkelen van drugs zijn in Argentinië effectief 5 tot 7 jaar cel.

Nederland heeft op dit moment geen verdrag met Argentinië betreffende de overname van de Argentijnse straf door Nederland. Het is op dit moment niet mogelijk om de in Argentinië opgelegde straf in Nederland uit te zitten. Prison Law zet zich, zeker gezien de explosieve toename van gedetineerde Nederlanders in Argentinië, in voor de totstandkoming van een dergelijk verdrag.


Gevangenissen 

Human Rights Watch (HRW) beschrijft in haar jaarlijkse rapporten zonder uitzondering van een sombere leefsituatie in de gevangenissen van Argentinië. Rechten van gedetineerden worden met regelmaat geschonden en de situatie in de Argentijnse gevangenissen voldoet niet aan de normen die gesteld zijn in het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten.

Gevangenissen herbergen doorgaans veel meer gevangenen dan het aantal waarvoor ze gebouwd zijn. Dit houdt in dat gevangen vaak opeen gepropt zitten in een te kleine cel. HRW schrijft in haar rapport over Argentinië van 2005 dat er soms wel 10 gedetineerden opeengepakt zitten in een cel van nog geen 2 bij 2,5 meter. In het rapport van 2006 schrijft HRW dat in een gevangenis in de Staat Córdoba met een capaciteit voor nog geen duizend gevangenen, meer dan 1700 mensen gedetineerd zaten. Gezien de volgende rapporten, inclusief die van 2007, blijkt dat de overbevolking een structureel probleem is. Toch wordt geconstateerd dat er sinds 2006 wel sprake is geweest van een afname.

Hoe dan ook, overbevolking is natuurlijk een belangrijke bron van spanningen tussen gedetineerden zelf. Er is dan ook regelmatig sprake van geweld tussen gedetineerden onderling, veelal in ‘gang’verband. In een rapport met aanbevelingen na bezoeken aan gevangenissen in de Staat Mendoza door een delegatie van Amnesty International, is een lijst bijgevoegd met een de namen van gedetineerden die om het leven zijn gekomen. Uit die lijst blijkt dat er 16 gedetineerden om het leven zijn gekomen in een gevangenis in die Staat tussen 2004 en 2005. Het overgrote deel van die lijst is om het leven gekomen door geweld van medegevangenen. Daarnaast zijn er regelmatig meldingen van opstanden in de Argentijnse gevangenissen. HRW meldt maakt in haar rapport van 2006 melding van een aantal incidenten waarbij gedetineerden om het leven zijn gekomen. Tegelijk meldt het rapport dat corrupte gevangenenbewaarders zijn betrapt op de verkoop van messen aan gevangenen in de Magdalena gevangenis in de Stadsstaat Buenos Aires.

Het zijn niet alleen de gedetineerden die (onderling) geweld toepassen, ook onder politieambtenaren en gevangenbewaarders bestaat een cultuur van geweld, die door het onbestraft blijven van martelpraktijken in het verleden is geïnstitutionaliseerd. Verhorende opsporingsambtenaren en gevangenisbewaarders bedienen zich structureel van gewelddadige middelen. Er zijn dan ook regelmatig berichten over martelpraktijken door politie en gevangenbewaarders. HRW noemt in haar rapport van 2006 een incident waar gevangenisbewakers een gevangene in elkaar sloegen en stroomschokken toediende als wraak op een door de gevangene ingediende klacht bij een Commissie tegen Marteling vanwege een eerder incident.

Er zijn niet alleen veel misstanden in de gevangenissen in Argentinië, de mensenrechtenorganisaties stellen ook nog eens vast dat er onvoldoende of zelfs niets wordt gedaan door de Argentijnse autoriteiten om deze misstanden te onderzoeken en de daders te straffen. Bovendien falen de Argentijnse autoriteiten om bij geweldsincidenten of sterfgevallen in gevangenissen te achterhalen wie de schuldige is. Amnesty International illustreert dit door de volgende cijfers: van de 40 sterfgevallen in gevangenissen in de staat Mendoza sinds het jaar 2000 is in nog geen enkel geval in een onderzoek naar boven gekomen wie verantwoordelijk is. In slechts twee onderzoeken was sprake van enige vooruitgang. Amnesty wijst de Argentijnse autoriteiten in haar rapport nog eens op de verplichting van de autoriteiten om sterfgevallen in een gevangenis deugdelijk te onderzoeken.

Een groot deel van de overbevolking wordt veroorzaakt door de traagheid van het justitiële systeem in Argentinië. Een groot deel van de gedetineerden in Argentinië is nog in afwachting van zijn rechtzaak. HRW meldt dat slechts 20 % van de gedetineerden daadwerkelijk is veroordeeld, de rest zit in nog in voorlopige hechtenis. Gevolg is dat niet alleen de gevangenissen overvol raken, ook de politiecellen zitten vol met mensen die in afwachting van hun proces zijn. Politiecellen hebben minder voorzieningen dan reguliere gevangenissen of huizen van bewaring. Preventief gedetineerden zitten dus samen opgesloten met veroordeelden.

Tevens zitten er minderjarigen opgesloten in gevangenissen voor volwassenen en zitten verschillende categorieën gevangenen door elkaar, dat wil zeggen dat er geen speciale afdelingen zijn voor bijvoorbeeld mensen die veroordeeld zijn voor brute geweldsdelicten en moorden of andere zware criminelen. Er zijn wel speciale gevangenissen voor vrouwelijke gedetineerden.

De situatie in de Argentijnse gevangenissen is ronduit slecht te noemen. HRW signaleert echter een lichtpunt in de vorm van een uitspraak van het Argentijns Hooggerechtshof waarin het oordeelde dat alle gevangenissen moeten voldoen aan VN Standaard minimum regels voor de behandeling van gevangenen. Bovendien merkt de Nederlandse ambassade in Buenos Aires op dat Nederlandse gedetineerden in Argentinië het relatief goed maken, maar de omstandigheden waarin zij leven zijn natuurlijk niet te vergelijken met die in Nederlandse gevangenissen. De Nederlanders komen worden veelal in de betere afdelingen van de gevangenissen geplaatst. Toch meldt de ambassade dat ook Nederlanders blootgesteld worden aan mishandelingen in de gevangenis, veelal in de eerste dagen van hun detentie.

Gezien bovenstaande ontwikkeling, de toestand in de gevangenissen in Argentinië, de afstand tot Nederland en de beperkte mogelijkheden tot reclassering, is PrisonLaw van mening dat de Nederlandse overheid op korte termijn een wots-verdrag met Argentinië behoort af te sluiten.