Verenigde Staten

Artikelindex

Rechtssysteem 

De federale rechterlijke instanties
Het Amerikaanse rechtssysteem heeft, net als het Nederlandse, de vorm van een piramide. Onderaan staan 94 federale districtsrechtbanken (district courts), daarboven 13 gerechtshoven voor hoger beroep (courts of appeals) en aan de top van de rechterlijke organisatie staat het Hooggerechtshof (United States Supreme Court). De verdeling van districten loopt niet parallel aan de staatsgrenzen (zie afbeelding).

USGrens

De federale rechterlijke instanties houden zich bezig met de afwikkeling van zaken over belastingen, faillissementen en internationale geschillen betreffende handel of diplomatie. Iedere staat heeft echter ook zijn eigen lokale rechterlijke instanties. Een state court heeft jurisdictie over alle zaken die enige connectie hebben met de desbetreffende staat. De state courts houden zich bezig met de afwikkeling van strafzaken, onroerend goed zaken, echtscheidingszaken en conflicten over contracten. Ongeveer 90 procent van de gedetineerden in de Verenigde Staten is door zo’n lokale rechtbank veroordeeld (van de ter dood veroordeelden zelfs 99 procent).

De statelijke rechterlijke instanties
De meeste staten hebben een rechtbank in eerste instantie, een hof voor hoger beroep en een hooggerechtshof. Het verschilt echter per staat hoe deze instanties worden genoemd. De relatie tussen de state courts en de federal courts is erg ingewikkeld. Alhoewel statelijke wetten opzij kunnen worden geschoven als ze in conflict komen met federale wetten, zijn toch state courts niet ondergeschikt aan de federale rechterlijke instanties. Het zijn twee naast elkaar bestaande series van rechterlijke instanties. Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten kan echter wel definitieve uitspraken van state courts herzien.

Juryrechtspraak
De Verenigde Staten heeft een juryrechtspraak. Dit betekent dat de schuldvraag en soms ook de strafmaat niet door de rechter worden bepaald, maar door een jury die een proportionele afspiegeling van de bevolking hoort te zijn. Er zijn twee soorten jury’s: een petit jury en een grand jury. De petit jury wordt ook wel de trial jury genoemd en bestaat uit 12 willekeurig gekozen mensen. Deze jury woont het hele proces bij, bepaalt of iemand schuldig is of niet en in sommige gevallen zelfs wat voor straf iemand krijgt. De grand jury bestaat eveneens uit 12 leden. Deze jury is slechts betrokken bij de fase vóór het daadwerkelijke proces en dan alleen in strafzaken. Zij beziet de zaak en het bewijs van de openbare aanklager en bepalen of er genoeg voorhanden is om daadwerkelijk een rechtszaak te beginnen. Grand jury’s zijn bedoeld als extra waarborg, om te voorkomen dat een openbare aanklager alleen op zijn woord moet worden geloofd als hij iemand wil aanklagen.

Plea bargain
Een opvallend aspect van het Amerikaanse rechtssysteem is de plea bargain. In strafzaken komt het voor dat de openbare aanklager een afspraak maakt met de advocaat van de verdachte, waarbij de verdachte schuld bekent en akkoord gaat met een voorgestelde gevangenisstraf. Hierbij doet de verdachte afstand van zijn of haar recht op hoger beroep. Een dergelijke overeenkomst wordt getekend voor het daadwerkelijke proces. De rechter is echter niet gehouden aan de afspraken en kan bijvoorbeeld alsnog een hogere straf opleggen bij het uitspreken van het vonnis. Het merendeel van de strafzaken in de Verenigde Staten wordt door middel van een plea bargain afgedaan.

Straffen
Staten mogen zelf bepalen wat voor strafmaat ze hanteren, mits ze zich houden aan het door de federale overheid bepaalde strafminimum. Voor drugsdelicten worden aanzienlijke hogere straffen gehanteerd dan in Nederland. De strafmaat hangt dan mede af van de soort en de hoeveelheid verdovende middelen. Meer dan 80 procent van alle drugsgerelateerde arrestaties zijn voor het in bezit hebben ervan. Uit een onderzoek uit 2002 van het Amerikaanse Bureau of Justice Statistics blijkt dat voor in het bezit hebben van drugs gemiddeld door state courts een gevangenisstraf van 22 maanden wordt opgelegd en dat voor het handelen in drugs gemiddeld een straf van 38 maanden wordt opgelegd. De opgelegde straf en de uiteindelijke tijd in de gevangenis kunnen echter van elkaar verschillen (door bijvoorbeeld goed gedrag).

WOTS
Nederland is lid van het Verdrag inzake de Overbrenging van Gevonniste Personen uit 1983. De Verenigde Staten zijn ook lid van dit verdrag. De Nederlandse wet heet de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (WOTS). Op federaal niveau zijn de Verenigde Staten akkoord met dit verdrag. De afzonderlijke staten hebben echter de bevoegdheid om aanvullende eisen te stellen als het gaat om de procedure van overbrenging. Bovendien zijn niet alle staten akkoord met het verdrag. Als iemand in een van deze staten op statelijk niveau wordt berecht, kan hij of zij niet een overbrenging aanvragen. Sommige staten stellen aanvullende eisen, zoals de eis dat een aanvraag pas kan geschieden na één jaar detentie.

Er zijn een aantal basisvoorwaarden waaraan men moet voldoen, wil men in aanmerking komen voor overbrenging naar Nederland.

Die voorwaarden zijn:

  • de gedetineerde moet van Nederlandse afkomst zijn en een aantoonbare band hebben met Nederland;
  • de veroordeling moet onherroepelijk zijn. Alle hoger beroep mogelijkheden moeten zijn afgerond;
  • de Nederlandse en de Amerikaanse autoriteiten moeten met de overbrenging instemmen;
  • het gedeelte van de straf dat nog moet worden uitgezeten, is tenminste zes maanden op het moment van aanvraag;
  • het feit waarvoor de gedetineerde veroordeeld is, moet ook in Nederland strafbaar zijn;
  • de gedetineerde moet schriftelijk verklaren het eens te zijn met de overbrenging.