Dominicaanse Republiek

Artikelindex

Dominicaans Rechtssysteem

3.1 Gearresteerd, wat nu?
De Dominicaanse straffen zijn hoog en de omstandigheden waarin ze uitgevoerd worden zijn zwaar. Gehoorzaam dus de wet! Bovendien kent de Dominicaanse Republiek een zeer strenge narcoticawetgeving. Het advies luidt dan ook om drugs te vermijden. Neem geen pakjes aan, ook niet van bekenden. Gebruik en bezit geen drugs. Kortom: wees op je hoede!

Indien je toch wordt verdacht van een strafbaar feit en gearresteerd wordt, sta er dan op dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, gewaarschuwd wordt. De consulaire medewerkers zullen je verder kunnen helpen met bijvoorbeeld het vinden van juridische bijstand. Wat de consulaire medewerkers NIET kunnen is je uit de gevangenis krijgen.

Voor verdere informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kun je kijken op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken: Gearresteerd in het buitenland.

3.2 Gerechtelijke structuur
Het Dominicaanse rechtsstelsel is voor het grootste gedeelte afgeleid van de ‘Napoleon Code’. Het rechtssysteem vindt dus zijn basis in het Franse ‘civil law’ model. Een rechter neemt de beslissingen, niet een jury. In het strafrecht kent de Dominicaanse rechterlijke macht vier instanties.

Ten eerste zijn er de ‘Peace Courts’ ook wel ‘Jueces de Paz’ genoemd. Geschillen bij dit gerecht worden voorgezeten door één algemene rechter die kleine zaken en gevallen van geringe aard behandelt. Iedere wijk heeft zijn eigen vredesgerecht en de rechter van dit gerecht is de eerste rechter die op lokaal niveau kennis kan nemen van geschillen. De rechtszaken bij dit gerecht worden voorgezeten door één rechter. Voorbeelden van zaken bij dit gerecht zijn bijvoorbeeld: overtredingen en verkeersovertredingen.

Ten tweede zijn er de Gerechten van Eerste Aanleg (Jueces de Primera Instancia). Net zoals bij de Peace Courts worden de zaken bij dit gerecht voorgezeten door één rechter. Deze gerechten zijn onderverdeeld in een aantal kamers met betrekking tot verschillende rechtsgebieden, zoals bijvoorbeeld burgerlijke zaken en strafrechtelijke zaken. De Gerechten van Eerste Aanleg zijn dus meer gespecialiseerd dan de Peace Courts. Het verschil tussen de Peace Courts en de gerechten van Eerste Aanleg is dat bij het laatstgenoemde gerecht meer serieuze zaken worden behandeld. Een simpele burenruzie zal bijvoorbeeld door een Peace Court worden behandeld, maar een diefstal door een Court of First Instance.

Ten derde zijn er de Appeal Courts oftewel Cortes de Apelación. Bij dit gerecht kan men in beroep gaan tegen een beslissing van een Gerecht in Eerste Aanleg. Zaken bij dit gerecht worden behandeld door vijf rechters die gezamenlijk tot een beslissing komen.

Tot slot is er het Supreme Court of Corte Suprema de Justicia. Dit gerecht bestaat uit zestien rechters die worden gekozen door The National Council of Magistrates (onder andere bestaande uit de President en de leiders van beide kamers van het congress).Er zijn twee opties om een zaak aan te spannen bij la Corte Suprema (artikel 70 Dominicaanse Wetboek van Strafvordering). Net zoals in Nederland is er de mogelijkheid van cassatie (casación). Dit wil zeggen dat men beroep aantekent tegen een uitspraak van een lagere rechter. La Corte Suprema beoordeelt alleen of de lagere rechter de wet goed heeft toegepast. De vaststelling van of een oordeel over de feiten is niet meer aan de orde. Ten tweede is er de mogelijkheid van herziening (revisión). Herziening is een buitengewoon rechtsmiddel tegen een in hoogste feitelijke instantie gewezen vonnis of arrest (dat kan bij de Court of First Instance of bij een Cortes de Apelación). Als La Corte Suprema herziening mogelijk en wenselijk acht (bijvoorbeeld wanneer er zich nieuwe feiten en omstandigheden hebben voorgedaan die niet bekend waren ten tijde van de behandeling van de zaak), wordt de zaak naar een gerechtshof verwezen dat nog niet eerder over de zaak geoordeeld heeft.

In het Dominicaanse strafrecht zijn er nog twee andere rechters actief. Dit zijn de Jueces de la instruccion en de Jueces de la ejecución de la Pena. De Jueces de la instruccion komen in het Dominicaanse strafrecht aan de orde wanneer er vraagstukken zijn met betrekking tot het strafrechtelijk voorbereidend onderzoek. Ook komen alle preliminaire hoorzittingen bij de Jueces de la instruccion terecht. Deze beslist ook of het proces wel of niet word geseponeerd.

De Jueces de la ejecucion de la pena gaan over de gegeven straffen. Zo controleren zij of straffen daadwerkelijk worden uitgevoerd, of bepaalde voorwaarden worden nageleefd (bijv. de voorwaarden waaraan aan veroordeelde zich moet houden bij een voorwaardelijke invrijheidsstelling). Ook gaan de Jueces de la ejecucion de la pena over de libertad condicional.

3.4 Dominicaans strafrecht
In het Dominicaanse Wetboek van Strafrecht (Codigo Penalde la Republica Dominicana) staan bepalingen met betrekking tot het strafrecht. In dit wetboek worden de delicten, de straffen, verzachtende en verzwarende omstandigheden omschreven. Het gaat hierbij dus om een inhoudelijke omschrijving van het strafrecht.

Sancties
Het Dominicaans Strafrecht kent verschillende soorten straffen. Deze worden opgelegd afhankelijk van de ernst van het delict. Het Wetboek van Strafrecht kent drie soorten strafrechtelijke gedragingen. Ten eerste zijn er de politieovertredingen ("contravenciones"), ten tweede de overtredingen ("delitos") en ten derde de misdrijven ("crimenes"). Straffen die kunnen worden opgelegd bij het begaan van politieovertredingen zijn: arrestatie en hechtenis op het politiebureau (1 tot 5 dagen), boetes en verbeurdverklaring van inbeslaggenomen voorwerpen. Straffen die bij het begaan van een overtreding worden opgelegd zijn: uitzetting uit het land, tijdelijke gevangenisstraffen tot een maximum van 2 jaar en een strafboete. Straffen die worden opgelegd bij misdrijven zijn: tijdelijke gevangenisstraffen van 2 tot 5 jaar of van 20 tot 30 jaar.

Een gevangenisstraf op de Dominicaanse Republiek is alleen tijdelijk. Levenslange gevangenisstraffen worden krachtens de wet niet opgelegd.

Er kunnen op de Dominicaanse Republiek ook alternatieve straffen worden opgelegd, zoals huisarrest of taakstraffen. Deze mogelijkheden worden echter inhoudelijk niet uitgewerkt in de wet. Op grond van de wet kan er dus op deze alternatieve straffen wel een beroep worden gedaan, maar in praktijk is het zo dat deze straffen bijna nooit worden opgelegd. Bovendien komen buitenlandse gedetineerden voor deze alternatieve straffen vaak niet in aanmerking.

Doodstraf

De doodstraf is op de Dominicaanse Republiek in 1996 afgeschaft voor alle delicten.

Delicten
In het Dominicaanse Wetboek van Strafrecht worden diverse gedragingen strafbaar gesteld. Er wordt een onderscheid gemaakt in misdrijven tegen de staat (vanaf artikel 75 Codigo Penal) en misdrijven tegen particulieren (vanaf artikel 295 Codigo Penal). Onder andere de volgende gedragingen worden als misdrijven gekwalificeerd: misdrijven tegen de staat (bijvoorbeeld politieke delicten), zedendelicten, verkrachting, aanranding, abortus , mishandeling, diefstal, fraude, drugs, misdrijven tegen het leven (o.a. moord en doodslag). Bovenstaande opsomming is niet limitatief en slechts ter indicatie, er zijn nog meer misdrijven die strafbaar worden gesteld op de Dominicaanse Republiek.

Naar schatting zitten er 137 Nederlandse gedetineerden gevangen op de Dominicaanse Republiek, het merendeel in verband met drugsdelicten.

Drugsdelicten
De Dominicaanse Republiek kent een zeer strenge anti-narcoticawetgeving. Ongeveer 5.500 personen zitten gevangen op de Dominicaanse Republiek wegens drugsdelicten. De wetgeving omtrent drugsdelicten is vastgelegd in Wetsnummer 50-88. De productie, distributie, opslag, verkoop, koop, gebruik, import, export en transit over het Dominicaans grondgebied is strafbaar gesteld. De Dominicaanse drugswetgeving onderscheid vijf categorieën drugs. Deze worden onderverdeeld in de verschillende soorten substanties, zoals medische drugs, harddrugs en softdrugs. Tevens wordt er een onderscheid gemaakt in de hoeveelheid drugs.

In hoofdstuk V van de Opiumwet wordt de bestraffing van de verschillende drugsdelicten geregeld. De straffen variëren van geldboetes tot detentie. De duur van de detentie verschilt naar het delict (en de feiten van de zaak) en kan 3 jaar zijn, maar vaker 10-30 jaar.

Vaak zitten gedetineerden zeer lang in voorarrest en aan hen wordt niet altijd verteld op basis van welk (drugs)delict ze in de gevangenis zitten.

3.4 Dominicaans strafprocesrecht
Het strafprocesrecht van de Dominicaanse Republiek staat beschreven in het Código Procesal Penal (Wet 76-02). In dit wetboek van Strafvordering wordt alles geregeld wat te maken heeft met het strafproces. Hierbij valt te denken aan welke autoriteiten welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe het strafproces verloopt, maar ook hoe lang detentieperioden mogen zijn.

Algemene bepalingen
Bij het laatst gewijzigde Wetboek van Strafvordering (Wet nr. 76-02) wordt een gemengd systeem in het leven geroepen. Dit gemengd systeem bestaat uit een op beschuldiging gebaseerd model en een op onderzoek gericht model. De verdachte is door middel van dit systeem beter beschermd tegen beschuldigingen die te snel zijn gemaakt of heel schadelijk zijn voor de verdachte.

De belangrijkste kenmerken van het nieuwe systeem zijn:

- Versterking van de openbare mondelinge terechtzitting (gebaseerd op tegenspraak) als centrale fase van het strafproces;

- Definitieve scheiding tussen onderzoeks- en rechtsprekende handelingen.

- Verschaffing van geschikte onderzoeksmiddelen aan het OM om een efficiënte vervolging te kunnen garanderen;

- Vanaf de eerste verdenking aan iedere verdachte een recht op verdediging garanderen;

- Alternatieve middelen introduceren voor het oplossen van strafconflicten;

- De duur van het strafproces controleren.

Algemene bepalingen zoals onpartijdigheid van de rechter en het legaliteitsbeginsel (niemand wordt bestraft zonder een daaruit voorgaande wettelijke strafbepaling) staan in Titel I.

Op de Dominicaanse Republiek is er, net zoals in Nederland, sprake van een openbare aanklager die verantwoordelijk is voor de vervolging van verdachten. De bewijslast ligt bij de openbare aanklager. Het Openbaar Ministerie is tevens verantwoordelijk voor de leiding van het onderzoek en oefent dit recht uit onder volledig eigen initiatief en onafhankelijkheid. Het doel van het voorbereidend onderzoek is om alle elementen af te wegen om wel of geen vervolging in te stellen. Het OM is één ondeelbaar orgaan. Ieder van zijn ambtenaren vertegenwoordigt het OM in zijn geheel wanneer hij in een strafproces optreedt.

De maximale duur van ieder proces is 3 jaar tot aan de uitspraak, geteld vanaf het begin van het onderzoek. Deze termijn kan alleen met 6 maanden worden verlengd om het mogelijk te maken om nog in hoger beroep te gaan. Indien de verdachte vlucht wordt de duur van de termijn onderbroken en weer opnieuw geteld wanneer de verdachte wordt gearresteerd.

Het onderzoek ter terechtzitting is openbaar, mondeling en onmiddellijk. Beide partijen moeten in staat worden gesteld om het bewijs aan de kaak te stellen (hoor en wederhoor). De procespartijen kunnen in appèl en cassatie gaan bij het Hooggerechtshof (Cortes de Apelación) en de Hoge Raad (Corte Suprema de Justicia).

Arrestatie
Wanneer iemand verdacht wordt van een delict waarop gevangenisstraf staat kan er op aanvraag van de politie een arrestatiebevel uitgegeven worden door het Openbaar Ministerie. De bewaring bij de politie is geregeld in artikel 255 Código Procesal Penal. Het OM moet de verdachte binnen 24 uur nadat de arrestatie heeft plaatsgevonden in vrijheid stellen of aan de rechter een dwangmaatregel verzoeken. In de 24 uur daarna beslist de rechter in een mondelinge terechtzitting over de dwangmaatregel. In totaal kan het arrest dus 48 uur duren.

Voorlopige hechtenis
Als er een officiële aanklacht ligt door de officier van justitie wordt er de opdracht gegeven tot voorlopige hechtenis (la prisión preventiva) wegens verdenking van een misdrijf (artikel 226 Código Procesal Penal).

De duur van de voorlopige hechtenis mag niet meer bedragen dan 12 maanden en bij een complex onderzoek niet meer dan 18 maanden, met een verlenging van nog eens maximaal 6 maanden voor beide gevallen. In totaal kan de voorlopige hechtenis (bij complexe onderzoeken) dus oplopen tot 24 maanden.

Zowel bij het politieverhoor als bij het verhoor door de officier van justitie heeft u het recht om te zwijgen.

Mogelijkheden straftijdverkortingen
Op de Dominicaanse Republiek zijn er verschillende mogelijkheden om straftijdverkorting te krijgen. De belangrijkste zijn:

- Libertad Provisional bajo Fianza: middels deze regeling is het mogelijk om tijdens het proces op borgtocht vrij te komen. Hier zijn echter enkele voorwaarden aan verbonden. (N.B. Dit is geen straftijdverkorting, je wacht slechts in vrijheid je proces af, in plaats van binnen de gevangenismuren).

- Libertad Condicional: middels deze regeling is het mogelijk om het strafrestant buiten de gevangenismuren uit te zitten. Er zijn enkele voorwaarden aan verbonden en het is niet mogelijk om het land te verlaten.

- Gratie (indulto): op grond van deze regeling is het mogelijk om op grond van (zeer) bijzondere omstandigheden de president van de Dominicaanse Republiek te verzoeken om gratie.

- Amnestie: op grond van deze regeling is het mogelijk om volledig te worden vrijgesteld van strafvervolging.

Indien u meer wil weten over bovenstaande regelingen kunt u contact opnemen met PrisonLAW.

Referenties:
Pautas Minimas de la Defensa Publica – Oficina Nacional de Defensa Publica 2005.

  • Codigo Procesal Penal y normas complementarias – Guillermo Moreno 2004.

  • Derecho Procesal Penal – teoria de la prueba. Las medidas de coercion. Las garantias constitucionales del proceso penal / Juan Ml. Pellerano Gomez 2005.

  • Direccion General de Prisiones – Nuevo Modelo Penitenciario (via www.procuraduria.gov.do) .