Japan

Artikelindex

Rechtssysteem 

Instanties
Er zijn vier verschillende (straf)rechterlijke instanties in Japan.

  • Summary Courts (Kan\\\\\\\'i-saiban-sho): die behandelen de wat lichtere delicten en kunnen verdachten slechts in een paar uitzonderlijke gevallen een gevangenisstraf opleggen.
  • District Courts (Chihō-saiban-sho): hier worden de zwaardere delicten (‘misdrijven’) behandeld. Door drie rechters als het gaat om feiten waar meer dan 1 jaar gevangenisstraf voor kan worden gegeven; in andere gevallen oordeelt 1 rechter over de feiten.
  • High Courts (Kōtō-saiban-sho): drie rechters behandelen het hoger beroep van de Summary of District courts.
  • Supreme Court (Saikō-saiban-sho): dit orgaan kan – net zoals de Hoge Raad in Nederland – enkel oordelen of het recht verkeerd is toegepast en niet meer over de feiten.

Juryrechtspraak
Momenteel beoordelen enkel professionele rechters strafzaken. Dit zal per 21 mei 2009 veranderen. Dan wordt een vorm van juryrechtspraak ingevoerd. Zes leken – willekeurig gekozen burgers – zullen samen met drie rechters bij zwaardere strafzaken (zoals moord en brandstichting) bepalen of een verdachte schuldig is en een straf opleggen. Zij kunnen ook de doodstraf opleggen.

Vervolging
Het systeem van voorarrest in Japan (“Daiyo Kangoku”) werkt als volgt.

Na de arrestatie van een verdachte moet de politie de zaak binnen 48 uur aan de aanklager voorleggen. De aanklager moet op zijn beurt de verdachte inlichten over de aanklacht en aangeven dat hij recht heeft op een advocaat. Binnen nog eens 24 uur moet de aanklager de zaak aan een rechter voorleggen en verzoeken om een detentiebevel. Dit bevel geldt in principe voor 10 dagen maar wordt vrijwel altijd verlengd met tien dagen. Dit betekent dat een verdachte in totaal 23 dagen kan worden vastgehouden door de politie. In die 23 dagen doen politie en justitie onderzoek en wordt beoordeeld of de verdachte zal worden vervolgd (de “officiële aanklacht”). Tot aan de officiële aanklacht verblijft de verdachte in een politiecel en wordt vaak en langdurig verhoord. Vele zeggen achteraf onder zware – geestelijke – druk te zijn gezet om een (valse) bekentenis af te leggen!

Verdachten hebben het recht om te zwijgen. Dit moet hen worden meegedeeld voorafgaand aan een verhoor.

Vrijlating tegen een borgsom is eerder uitzondering dan regel in Japan en voor buitenlanders wordt dit vrijwel nooit toegepast.

Een officiële aanklacht wordt ingediend als de aanklager vindt dat er voldoende bewijs is. Dit bewijs wordt pas aan de verdachte bekend gemaakt na die officiële aanklacht (dus nog niet tijdens de periode van het onderzoek: de eerste 23 dagen). Een bekentenis van de verdachte is vaak voldoende voor een veroordeling. De politie doet er dan ook alles aan om een bekentenis te krijgen van een verdachte. Als een verdachte tijdens het verhoor een valse bekentenis heeft afgelegd onder druk van de politie, dan is het heel lastig om dit te bewijzen bij de rechter. In Japan is een uitzonderlijk hoog veroordelingspercentage: circa 99,9% van de zaken die bij de rechter komen, eindigen in een veroordeling!

Na de officiële aanklacht wordt een verdachte meestal overgebracht naar een huis van bewaring; tenzij daar onvoldoende ruimte is: dan blijft hij in de politiecel.

Recht op een advocaat
Een verdachte heeft recht op een advocaat. In Japan hebben advocaten zelf een soort pro deo systeem opgericht. Als je tegen de politie zegt dat je een advocaat ‘on duty’ (“toban bengoshi”) wilt spreken, dan zullen zij de dienstdoende advocaat bellen en die zal zo snel mogelijk langskomen. Het eerste bezoek van de advocaat is gratis. Daarna moet je betalen voor de diensten van een advocaat. Er is wel een systeem dat mensen financieel helpt als zij onvoldoende geld hebben om een advocaat te kunnen betalen.

Iets anders is een “court appointed lawyer”. In dit geval kan er een advocaat door de Rechtbank worden toegewezen (door de overheid betaald), als je aan bepaalde voorwaarden voldoet. Zoals: er moet een detentiebevel zijn afgegeven, een verdachte heeft niet meer dan 500.000 yen te besteden voor een advocaat en voor het feit waarvan je verdacht wordt, staat een gevangenisstraf van meer dan 1 jaar (per 21 mei 2009 wordt dit drie jaar gevangenisstraf of meer).

Rechtszaak
De rechtszaak (zitting) zelf loopt in grote lijnen als volgt:

  • identificatie verdachte;
  • verdachte wordt verteld dat hij het recht heeft om te zwijgen;
  • verdachte krijgt gelegenheid om iets te zeggen over de aanklacht en geeft aan of hij schuldig of onschuldig is;
  • de advocaat houdt zijn openingsbetoog;
  • de aanklager houdt zijn openingsbetoog;
  • het bewijs wordt gepresenteerd/besproken door beide kanten;
  • het eindpleidooi van de advocaat en aanklager;
  • rechter stelt een datum vast voor de uitspraak.

Ook in het geval dat de verdachte verklaart dat hij schuldig is, bestaat de rechtszaak uit tenminste twee sessies/zittingen.

Hoger beroep
De verdachte (en aanklager) kan binnen twee weken in hoger beroep tegen de uitspraak.
De rechtbank zal dan een termijn stellen waarbinnen de reden van het hoger beroep schriftelijk uiteen moet worden gezet. Als de verdachte hoger beroep heeft ingesteld, kan de straf in hoger beroep niet hoger worden dan in eerste aanleg. Als de aanklager hoger beroep instelt, dan kan dat wel.

Tegen de uitspraak van het Hof kan opnieuw hoger beroep worden ingesteld. De Supreme Court behandelt de zaak echter niet meer inhoudelijk maar checkt alleen of het recht goed is toegepast.

Straffen
In Japan bestaan de volgende vijf straffen:
(1) doodstraf,
(2) gevangenisstraf met dwangarbeid,
(3) gevangenisstraf (al dan niet voorwaardelijk),
(4) detentie (minder dan 30 dagen) en
(5) boete.

Als er zowel een gevangenisstraf als een boete wordt opgelegd, dan moet de hele boete zijn betaald voordat je vrijkomt. Als iemand onvoldoende financiële middelen heeft om de boete te betalen, dan kan deze worden afbetaald door te werken/extra vast te zitten.

Spijt betuigen wordt aangemerkt als een strafverlagende omstandigheid.

De doodstraf wordt nog actief uitgevoerd in Japan. De omstandigheden op death row zijn zwaar. De ter dood veroordeelden zitten apart opgesloten en mogen geen contact hebben met mede gedetineerden. De executie (ophanging) gaat gepaard met veel geheimzinnigheid. De ter dood veroordeelde hoort pas over zijn executie op de ochtend zelf. De familieleden en advocaat worden pas naderhand ingelicht.

Drugs
In Japan bestaat geen tolerantie voor drugs (ook niet voor soft drugs). Handel, bezit of gebruik van verdovende middelen wordt streng gestraft. Per kilo hasj bedraagt de strafmaat ongeveer drie jaar en een boete die kan oplopen van 6 tot 21.000 euro. Voor XTC en harddrugs ligt de strafmaat hoger.