Indonesië

Artikelindex

Gevangenissen

Er zijn in Indonesië 442 gevangenissen. Van het totale aantal gevangenen (uit recente telling blijkt meer dan 140.000) is ongeveer
5% vrouwelijk. Er zijn drie verschillende categorieën gevangenissen. Gevangenissen met een capaciteit van meer dan 500 gevangenen (categorie 1), gevangenissen met een capaciteit van 250-500 gevangenen (categorie 2) en gevangenissen met een capaciteit tot 250 gevangenen (categorie 3).

Over het algemeen zijn de gevangenissen opgedeeld in verschillende blokken, waarin verschillende soorten verdachten en veroordeelden vast zitten. Verdachten die in afwachting zijn van hun terechtzitting verblijven in andere blokken binnen de gevangenis dan de veroordeelde gevangenen. Ook is er vaak sprake van een politieke afdeling, een speciale afdeling voor de ter dood verdeelden etc. In praktijk delen, vanwege het ruimtegebrek, verschillende soorten verdachten en veroordeelden dezelfde cellen.

Volgens de minimumregels van de United Nations zouden vrouwen en jeugdigen afzonderlijk van volwassene mannelijke gevangenen moeten verblijven. In Indonesië het streven om in grote gevangenissen een afzonderlijk vrouwen- en een afzonderlijk jeugdblok te hebben. In praktijk blijkt dit echter niet altijd het geval te zijn. Vaak is er in de buurt van de plek waar de jeugdige of de vrouw veroordeeld is geen gevangenis met een aparte afdeling. Veel jeugdige en vrouwelijke gedetineerden worden derhalve in de gevangenissen bij de mannen geplaatst. Aangezien vrouwen en jeugdigen een kwetsbare groep vormen, maakt deze samenplaatsing het risico om fysieke, verbale en seksuele mishandeling groot.

1. Omstandigheden gevangenissen

De meeste gevangenissen zijn tijdens de Nederlandse koloniale periode gebouwd. Doordat deze gevangenissen lang geleden gebouwd zijn, zijn de gebouwen, cellen en faciliteiten vaak vervallen, ongeschikt en onveilig voor het verblijf van gevangenen. De hoeveelheid ventilatie en daglicht verschilt per gevangenis. Vanzelfsprekend is een goede ventilatie en de binnenkomst van daglicht in de cellen van groot belang om het verspreiden van ziekten te voorkomen, bovendien komt het ook de hygiëne binnen de gevangenis ten goede. Er zijn verhalen bekend dat de cellen geen ramen hadden, waardoor ventilatie bemoeilijkt en daglicht onmogelijk werd.

De beoordeling van de omstandigheden van gevangenissen vinden regelmatig plaats door vertegenwoordigers van de United Nations en Human Rights Watch. Hierbij gaat het meestal om aangekondigde bezoeken aan gevangenissen en politiedetenties. Er moet rekening gehouden worden met een vertekening van de observaties, doordat het zo zou kunnen zijn dat de omstandigheden aangepast worden wanneer er een dergelijk comité controles uit komt voeren in de gevangenissen. De omstandigheden in de gevangenissen verschillen onderling naar regio en soort gevangenis. Een verklaring hiervoor kan onder andere gevonden worden in de vrijheid die de verschillende gevangenisdirecteuren hebben in het bepalen van de huisregels van een gevangenis. Hierdoor kan er een discrepantie ontstaan in het beleid van de verschillende gevangenissen.

2. Overcrowding

Het Indonesische gevangenissysteem is onderhevig aan een grote mate van overcrowding. De 442 gevangenissen die Indonesië rijk is, zijn ontworpen met een capaciteit van 80.000 gedetineerden. Uit een recente telling (2010) blijkt echter dat er in deze gevangenissen meer dan 140.000 gedetineerden verblijven. Uit andere bronnen blijkt dat de gevangenispopulatie in 2005 119% van de capaciteit besloeg, in 2006 besloeg de populatie 125%, in 2007 154% en in 2008 besloeg de gevangenispopulatie 162% van de capaciteit. Uit een onderzoek van 2006 blijkt dat er in één van de gevangenissen in centraal Jakarta een gevangenispopulatie is van 4562 gevangenen, terwijl de capaciteit 826 personen is. Niet alleen in gevangenissen, maar ook in de politiedetentiecellen en de cellen waar de verdachten in voorarrest zitten is overcrowding een groot probleem. Dit is voornamelijk te verklaren door de lange periode van voorarrest, in afwachting van het onderzoek ter terecht zitting, wat het tekort aan cellen alleen maar verergerd.

De overcrowding kan gevolgen hebben voor de hygiëne en gezondheid van de gevangenen. Zo is er dikwijls te weinig voedsel en water, te weinig ruimte, te weinig slaapgelegenheid en te hygiënische middelen. Doordat de cellen en gevangenissen overvol zitten kunnen ziektes en bacteriën zich snel vermenigvuldigen en zijn grote uitbraken van ziektes eerder regel dan uitzondering. De laatste jaren is de problematiek die samenhangt met overcrowding onder de aandacht gekomen van de overheid en is er besloten over te gaan tot de bouw van extra detentievoorzieningen, om de bestaande gevangenissen te ontlasten.

3. Gezondheid

Eén van de gevolgen die de eerdergenoemde overcrowding van de gevangenissen met zich mee brengt zijn gevaren voor de gezondheid van de gedetineerden. Door de overcrowding verspreiden ziektes zich snel een gemakkelijk. Voornamelijk de verspreiding van Tuberculose (TBC) onder gedetineerden gaat heel snel. Voor de verspreiding is geen direct fysiek contact noodzakelijk, ademen en hoesten is genoeg voor een snelle verspreiding. De verspreiding van TBC wordt nog meer versneld door verschillende omstandigheden in de gevangenissen, zoals het gebrek of tekort aan medische hulp, het gebrek aan preventie, slechte hygiënische omstandigheden en een gebrek aan aandacht voor TBC.

Tevens zijn er veel gevangenen HIV besmet. De besmetting wordt veelvuldig doorgeven door intraveneus druggebruik en onderling seksueel contact. Gedetineerden die HIV besmet zijn hebben behoefte aan goede medische hulp. Binnen de Indonesische gevangenissen blijkt de medische hulp echt niet toereikend te zijn bovenzien blijkt er een tekort te zijn aan medicijnen. Een ander veelvoorkomend probleem is huidproblemen en irritaties door het gebrek aan persoonlijke hygiëne en het gebruik van harde zeep en vies water. Wanneer een gevangene komt te overlijden in de gevangenis, is een autopsie niet verplicht. Hierdoor komt de doodsoorzaak vaak niet aan het licht.

4. Medische hulp

Uit bronnen blijkt dat de medische hulpverlening binnen de Indonesische gevangenissen onvoldoende is. In veel gevangenissen is er geen dokter aanwezig en ook de toegang tot ziekenhuizen blijkt zeer gebrekkig te zijn. Bovendien zijn medicijnen niet of nauwelijks beschikbaar voor de gevangenen, tenzij zij bereid zijn er flink voor te betalen. Een verklaring voor het gebrek aan medische hulp kan gevonden worden in het onvoldoende budget dat vanuit de overheid beschikbaar wordt gesteld voor de medische zorg voor gevangenen.

5. Drinkwater en voedsel

In de Minimumregels van de United Nations staat in artikel 20 dat iedere gevangene het recht heeft op voldoende voedsel met een voldoende voedingswaarde, op een adequate manier voorbereid. Uit onderzoek blijkt echter dat de voedselvoorzieningen in Indonesische gevangenissen veelal te wensen overlaten. Hierbij moet gedacht worden aan te kleine porties, oneerlijk verdeelde porties, gevangenenbewakers die voedsel voor zichzelf houden en ongezond voedsel. In de voedselvoorziening blijkt de corruptie van de gevangenenbewakers wederom een rol te spelen. Rijke gevangenen kunnen grotere en voedzamere porties kopen van de bewakers dan armere gevangenen. Deze gebrekkige voedselvoorziening kan verklaard worden doordat de werkomstandigheden van de gevangenbewaarders dikwijls slecht zijn. De gevangenenbewaarders krijgen een minimaal salaris, waardoor het beslag leggen op voedsel voor het eigen gezin heel verleidelijk wordt.

6. Sanitaire voorzieningen

In de Minimumregels van de United Nations wordt in artikel 12, 13 en 15 verzekerd dat gedetineerden recht hebben op adequate en schone sanitaire voorzieningen, voldoende mogelijkheden tot douchen en toegang hebben tot voldoende en adequate toiletartikelen.

De kwaliteit van de sanitaire voorzieningen in Indonesische gevangenissen verschillen tussen de gevangenissen onderling. Uit bronnen blijkt echter dat de sanitaire voorzieningen vaak ernstig tekort schieten. Vanwege de overcrowding moeten de sanitaire voorzieningen vaak gedeeld worden met veel gevangenen. Bovendien trekken de sanitaire voorzieningen muggen en ander ongedierte aan. Een veel gehoorde klacht is het gebrek aan zeep, dit gaat ten koste van de persoonlijke hygiëne van de gevangenen. Bovendien blijkt dat de zeep die voorhanden is van een dermate slechte kwaliteit te zijn dat de gevangenen vaak huidproblemen hebben.

7. Contact met de buitenwereld

Het contact houden met de buitenwereld is van groot belang voor de latere rehabilitatie en re-integratie in de maatschappij van de gevangenen. Officieel hebben gevangenen 15 minuten per week recht op bezoek van familie, vrienden of naasten. De gevangenen zijn vaak voor hun basale behoeften (voedzaam voedsel, zeep, slaapgerei, matrassen, lakens, medicijnen) afhankelijk van familie en bekenden. Het is dan ook van groot belang dat de gevangenen in de buurt van hun naasten gevangen gehouden worden, zodat deze bezoeken mogelijk zijn. De meeste grote gevangenissen zijn vlakbij de grote steden gevestigd, wat bezoek makkelijker maakt. Wanneer een gevangene overgeplaatst wordt naar een andere gevangenis kan dit voor de voldoening van zijn basisbehoeften desastreus zijn. Dit kan immers betekenen dat de bezoeken van de naasten niet meer mogelijk zijn. Bij wijze van disciplinerende bestraffing worden de bezoeken van familie of naasten ingekort of zelfs voorkomen door de gevangenisbewakers, met alle gevolgen van dien. De gevangenen mogen post versturen en ontvangen, deze post wordt echter vaak gecensureerd door de gevangenenbewakers.

8. Bestraffing en ordehandhaving (Ill treatment in de gevangenis)

Volgens artikel 31 van de Minimumregels van de United Nations hebben gevangenen het recht gevrijwaard te blijven van ill treatment, lijfstraffen en overige disproportionele, wrede en onmenselijke disciplinerende straffen. In de Indonesische gevangenissen blijken ill treatment en fysieke straffen echter aan de orde van de dag te zijn. Fysieke mishandeling, zonder een directe aanleiding, komt veel voor binnen de muren van de gevangenissen. Gevangenisbewaarders gebruiken vaak fysiek geweld tegenover de gevangenen ter ordehandhaving of als de gevangenisregels verbroken worden. Deze bestraffingen met fysiek geweld vinden veelal in het openbaar plaats, zodat er een afschrikkende werking vanuit gaat op de andere gevangenen. Ook is er veelal sprake van fysiek geweld tussen de gevangenen onderling. De gebrekkige medische voorzieningen in de gevangenissen maakt deze fysieke mishandeling nog zorgwekkender, aangezien de verwondingen vaak niet adequaat verzorgd worden.

Bovendien worden ook andersoortige disciplinerende straffen gebruikt. Zoals het kaalscheren van hoofden, het onthouden van voedsel en drinkwater, langdurige eenzame opsluiting in een isoleercel en het onthouden van sanitaire voorziening. Ook het onthouden van contact met de buitenwereld (ontvangen en versturen van post, ontvangen van bezoek) behoort tot het sanctiearsenaal.

Een mogelijke verklaring voor de ill treatment van gevangenen door gevangenisbewaarders kan gevonden worden in de slechte arbeidsomstandigheden, de gebrekkige educatie en de minimale salarissen van de bewaarders. De gevangenisbewaarders wonen vaak in overvolle accommodaties met hun families en hebben last van voedseltekorten. Deze omstandigheden kunnen er toe leiden dat de gevangenisbewaarders hun toevlucht nemen tot corruptie, wreedheid en het verduisteren van voedsel. Bovendien zijn de bewakers in controle over het leven van anderen en oefenen zij deze macht uit buiten het zicht van het publiek, deze factoren kunnen ook zorgen voor de verleiding van ill treatment. Andere verklaringen voor het vele voorkomen van ill treatment kunnen gezocht worden in het feit dat marteling niet strafbaar gesteld wordt in de Indonesische wet, er te weinig energie gestoken wordt in preventie, er nauwelijks sprake is van publieke verwerping van ill treatment, er geen onafhankelijk controle mechanisme is op het voorkomen van ill treatment, er geen onafhankelijke klachten commissie is voor slachtoffers van ill treatment en er in praktijk sprake is van straffeloosheid.

9. Corruptie

Ook het gevangeniswezen en de detentie is onderhevig aan corruptie. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de corruptie de mate en kwaliteit van voedselvoorziening, sanitaire voorzieningen, gezondheidszorg en bezoekregelingen beïnvloed. Wanneer een gevangene de gevangenisbewaarders kan omkopen zijn de faciliteiten van hogere kwaliteit zijn dan als een gevangene de gevangenisbewaarders niet kan omkopen. Dit principe is in strijd met de gelijkheid en veroorzaakt discriminatie en ongelijke behandeling van de gevangenen.


Referenties

  • Amnesty International (2008). Indonesia: Amnesty International report: 2008.
  • C. Tambunan (2009). Indonesia’s appalling prison conditions.
  • Human Rights Watch (1990). Prison conditions in Indonesia. New York: Human Rights Watch.
  • IRIN (2010). Indonesia: overcrowding fuels TB in prisons.
  • N. Osman (2010). Overcrowded prisons still top of the agenda.
  • United Nations (1955). Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners.
  • United Nations (2008). Mission to Indonesia: Report of the special rapporteur on torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment.