Cambodja

Artikelindex

Cambodjaans rechtssysteem

3.1 Gearresteerd, wat nu?
Zoals later uitgebreider zal worden toegelicht, zijn de Cambodjaanse straffen hoog en de omstandigheden waarin ze uitgevoerd worden zwaar. Gehoorzaam dus de wet! Bovendien kent Cambodja een zeer strenge narcoticawetgeving. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen softdrugs en harddrugs. Druggerelateerde delicten worden bestraft met zeer lange gevangenisstraffen. Het vermijden van drugs is dan ook het devies. Neem geen pakjes aan, ook niet van bekenden. Gebruik en bezit geen drugs. Kortom wees op je hoede!

Indien je toch verdacht wordt van een strafbaar feit en gearresteerd wordt, sta er dan op dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, gewaarschuwd worden. De consulaire medewerkers zullen je verder kunnen helpen met bijvoorbeeld het vinden van juridische bijstand. Wat de consulaire medewerkers NIET kunnen is je uit de gevangenis krijgen.

Voor verder informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kan je kijken op de website van Buitenlandse Zaken: Gearresteerd in het buitenland.

3.2 Gerechtelijke structuur
De gerechtelijke structuur is vastgelegd in de Cambodjaanse grondwet.

De United Nations heeft in 1993 tijdelijk het gezag over genomen in Cambodja. Onder dit gezag is het juridische systeem veranderd. Zo is er een rechtbank gekomen waarbij hoger beroep ingediend kan worden wanneer men het niet eens is met de beslissing in eerste aanleg. Ook werd in 1993 in de Grondwet opgenomen dat de rechtssprekende macht onafhankelijk moest zijn van de wetgevende en uitvoerende macht.

Wanneer het in Cambodja tot een rechtszaak komt, wordt er in eerste aanleg recht gesproken in provinciale en gemeentelijke rechtbanken. Iedere rechtbank heeft een geografisch gebied waarover zij jurisdictie heeft. Deze rechtbanken doen over zowel civiele zaken als over zaken met betrekking tot het strafrecht uitspraak. Er wordt door 1 rechter recht gesproken.

Wanneer men het niet eens is met de uitspraak van deze rechter, kan er in hoger beroep gegaan worden bij het gerechtshof. Dit gerechtshof heeft jurisdictie over heel Cambodja. Hier wordt rechtgesproken door drie rechters die de uitspraak van de lagere rechter kritisch beoordelen. Door het gerechtshof worden zowel de formele als de feitelijke aspecten van een zaak bekeken. Er wordt beoordeeld of er feitelijk een juiste beslissing genomen is, maar ook of het strafproces juist verlopen is.

Tegen de uitspraak van het gerechtshof is beroep mogelijk bij de Supreme Court. De Supreme Court is in Phnom Penh. Hier wordt rechtgesproken door vijf rechters en wordt enkel gekeken of de toepassing van het recht juist heeft plaatsgevonden. Naar de feiten van de zaak wordt dus niet meer gekeken. De Supreme Court heeft twee verschillende afdelingen. Een afdeling voor civiele zaken en een afdeling voor strafrecht zaken.

3.3 Cambodjaans strafrecht

Sancties
Er zijn verschillende sancties die in Cambodja opgelegd kunnen worden voor delicten. Namelijk: een gevangenisstraf of een geldboete. Wanneer iemand de opgelegde geldboete niet kan betalen, wordt deze omgezet in een gevangenisstraf. De gevangenisstraffen variëren van een paar maanden tot levenslang, afhankelijk van het delict en de omstandigheden. De gevangenisstraffen worden uitgezeten in een van de gevangenissen die verspreid over het hele land liggen.

Ook kunnen er bijkomende sancties opgelegd worden, zoals het vergoeden van de schade, het innemen van een paspoort of ontzeggen van de toegang tot Cambodja en het verplicht opnemen van drugsgebruikers in een behandelingskliniek.

Doodstraf
Als één van de enige landen in Zuidoost Azië heeft Cambodja in 1989 de doodstraf voor alle delicten afgeschaft. In de Constitutie van 1993, artikel 32, staat: "All people have the right to life, freedom and personal security. There shall be no capital punishment.".

Delicten
In het Cambodjaanse Wetboek van Strafrecht worden diverse gedragingen strafbaar gesteld.

Onder de misdrijven die strafbaar worden gesteld vallen onder andere: misdrijven tegen de staat, misdrijven waarbij de veiligheid van mensen of eigendom wordt bedreigd (onder andere brandstichting en vandalisme), misdrijven tegen autoriteit (negeren ambtelijk bevel, omkoping en chantage), meineed, vervalsing, zedendelicten (o.a. het publiceren van beeld of tekst in strijd met de zedelijkheid, het hebben van een buitenechtelijke affaire, verkrachting, aanranding, seksueel contact met minderjarigen, vrouwenhandel, abortus en het gebruik van dwang bij seksuele handelingen), misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid (o.a. ontvoering en slavernij), misdrijven tegen het leven (o.a. moord, doodslag en abortus), mishandeling, diefstal, fraude en misdrijven door officiële functionarissen (aannemen van giften, zich laten omkopen, afdwingen van een bekentenis, afpersing, corruptie).

Drugsdelicten
Cambodja heeft een zeer strenge narcoticawetgeving. In Cambodja is de productie, distributie, opslag, verloop, koop, gebruik, import, export en transit over Cambodjaans grondgebied van drugs (of de planten, substanties en preparaten) strafbaar gesteld.

In hoofdstuk 10 van de narcotica wet wordt de bestraffing van bovengenoemde strafbare feiten geregeld. De straffen variëren van geldboetes tot detentie. De duur van de detentie verschilt naar delict (en de feiten van de zaak) en kan 1 jaar zijn, maar vaker 10-20 jaar of zelfs levenslang. Een bijkomende straf die opgelegd kan worden aan buitenlanders die zich schuldig maken aan drugsdelicten is dat hen de toegang tot het land ontzegd wordt voor een paar jaar, of voor altijd.

Wanneer iemand betrapt wordt op het gebruik van drugs, of de pleger van een drugsdelict verslavingsproblematiek kent, kan de rechter een verplichte behandeling in een kliniek opleggen. Uit vele rapportages van mensenrechtenorganisaties blijkt dat de omstandigheden in deze afkickklinieken te wensen overlaten. In deze rapportages wordt gesproken van onhygiënische omstandigheden, onvoldoende voedsel en water, onmenselijke omstandigheden, fysiek geweld etc. Ook krijgen gebruikers van drugs in Cambodja veelal een geldboete en/of een gevangenisstraf opgelegd.

3.4 Cambodjaans strafprocesrecht
Het Cambodjaans strafprocesrecht staat beschreven in het Wetboek van Strafprocesrecht dat in 2007 voor het laatst aangepast werd. Het Wetboek van Strafprocesrecht is opgedeeld in verschillende boeken, die opgedeeld zijn in hoofdstukken en artikelen. In het Wetboek van Strafprocesrecht wordt alles geregeld wat te maken heeft met het proces van het strafrecht. Hierbij valt te denken aan welke autoriteiten welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe het strafproces verloopt, maar ook hoe lang detentieperioden mogen zijn.

Algemene bepalingen
In boek 2 van het Wetboek van Strafprocesrecht staat beschreven welke autoriteiten er in Cambodja belast zijn met vervolging en rechtspraak. In Cambodja is er, net als in Nederland, sprake van een openbaar aanklager die verantwoordelijk is voor de vervolging van verdachten. De openbaar aanklagers in eerste aanleg (bij de provinciale en gemeentelijke rechtbanken) zijn, net als de rechters in eerste aanleg, gebonden aan een bepaalde geografische regio waar zij jurisdictie hebben. De openbaar aanklagers van de hogere gerechtshoven hebben jurisdictie over heel Cambodja.

Ook wordt in het Wetboek van Strafprocesrecht geregeld dat een verdachte in alle fasen van het onderzoek recht heeft op juridische bijstand en, indien nodig, op een tolk.

Arrestatie
Wanneer iemand verdacht wordt van een delict waarop gevangenisstraf staat, kan er een arrestatiebevel uitgegeven worden. In dit arrestatiebevel moet onder andere identiteitsgegevens van de verdachte staan, maar ook het strafbare feit waarvan diegene verdacht wordt moet vermeld worden (artikel 198).

Na de arrestatie kan besloten worden om, in het belang van het onderzoek, een verdachte in politiehechtenis te houden. Deze politie hechtenis vindt plaats op het politiebureau. De maximale duur van het verblijf in politiehechtenis is 48 uur. Dit kan verlengd worden met nog eens 24 uur (artikel 96). Na de eerste 24 uur van het verblijf in politiehechtenis heeft de verdachte recht op juridische bijstand (artikel 98) en een tolk indien noodzakelijk. Ook tijdens het onderzoek ter terechtzitting en de ondervraging van de verdachte heeft de verdachte recht op een advocaat (o.a. artikel 145) en een tolk (o.a. artikel 144).

Voorlopige hechtenis
Wanneer iemand verdacht wordt van een delict waarop een gevangenisstraf staat van 1 jaar of langer, kan er besloten worden de verdachte in voorlopige hechtenis te houden (artikel 204). Hiertoe kan bijvoorbeeld besloten worden als er kans is op recidive, vluchtgevaar, ter bescherming van de maatschappij of als er een angst bestaat dat de verdachte het bewijs zal vernietigen (artikel 205).

Onderscheid wordt gemaakt tussen twee soorten misdrijven: felonies en misdemeanors. Indien iemand verdacht wordt van een felony mag een verdachte 6 maanden in voorlopige hechtenis gehouden worden. Deze periode mag twee maal verlengd worden met nog eens zes maanden (artikel 208). Indien iemand verdacht wordt van een misdemeanor mag een verdachte 4 maanden in voorlopige hechtenis gehouden worden. Deze periode mag een maal verlengd worden met nog eens twee maanden (artikel 209).

Gerechtelijke procedure
De gang van zaken tijdens de rechtszaak wordt weergegeven in het Wetboek van Strafprocesrecht. De rechtszittingen in Cambodja zijn in principe openbaar, ook voor de media (artikel 316). Artikel 321 ziet toe op de toelaatbaarheid van bewijs in de rechtszaak. Uit dit artikel blijkt dat een schuldigverklaring, verkregen onder fysieke of psychische dwang, ontoelaatbaar is.

Grofweg ziet de gerechtelijk procedure er als volgt uit:
1. Identificatie van de verdachte.
2. De vervolger draagt de strafbare feiten waarvan de verdachte verdacht wordt voor.
3. Het horen van getuigen onder ede (zowel van de kant van de verdachte als van de vervolger).
4. Na het horen van iedere getuige wordt de verdachte gevraagd naar zijn mening.
5. Het horen van experts onder ede (zowel van de kant van de verdachte als van de vervolger).
6. De bewijsmaterialen worden getoond aan de verdachte, de verdachte mag zijn mening geven.
7. De vervolger houdt een pleidooi en benoemt de strafbare feiten waarvan verdachte verdacht wordt.
8. De verdachte, of zijn juridische vertegenwoordiger, mag hier op reageren en pleidooi houden. Hier mag de vervolger weer op reageren etc.
9. De verdachte, of zijn juridische vertegenwoordiger, wordt altijd de mogelijkheid tot het laatste woord gegeven.
10. Beraadslaging door de rechter.
11. Uitspraak door de rechter.

Tegen de beslissing van de rechtbank kan beroep worden aangetekend bij het gerechtshof (boek 5). Tegen de beslissing van het gerechtshof kan in cassatie gegaan worden bij de Supreme Court (boek 6).


Referenties

  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights. Geraadpleegd via: www.licadho-cambodia.org
  • Code of Criminal Procedure of the Kingdom of Cambodia. Khmer English translation, first edition (2008).
  • Criminal Code of the Kingdom of Cambodia.
  • Human Rights Watch (2010). Skin on the cable. The illegal arrest, arbitrary detention and torture of people who use drugs in Cambodia.
  • Koy Neam (1998). Introduction to the Cambodian Judicial Process. The Asia Foundation.
  • Law on the control of drugs of the Kingdom of Cambodia. Khmer English translation.
  • The Khmer Institute of Democracy. The Judical System of Cambodia.