Cambodja

Artikelindex

1. Algemeen

1.1 Geografische ligging
1.2 Klimaat
1.3 Tijdsverschil
1.4 Bevolking
1.5 Taal
1.6 Godsdienst
1.7 Geschiedenis
1.8 Politieke structuur

2. Internationale verdragen en geldende mensenrechten

2.1 Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR)
2.2 United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT)
2.3 Naleving van internationale mensenrechtenverdragen
2.4 Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners
2.5 WOTS

3. Cambodjaans rechtssysteem

3.1 Gearresteerd, wat nu?
3.2 Gerechtelijke structuur
3.3 Cambodjaans strafrecht
3.4 Cambodjaans strafprocesrecht

4. Knelpunten Cambodjaanse rechtsgang

5. Gevangenissen

5.1 Overbevolking
5.2 Gezondheid
5.3 Medische hulp
5.4 Drinkwater & voedsel
5.5 Sanitaire voorzieningen
5.6 Contact met de buitenwereld
5.7 Mishandeling
5.8 Corruptie

6. Conclusie


Algemeen

1.1. Geografische ligging
Het koninkrijk Cambodja ligt in Zuidoost Azië en grenst aan Thailand, Vietnam en Laos. De zuidwestkust van Cambodja grenst aan de Golf van Thailand. De hoofdstad van Cambodja is Phnom Penh, dit is het politieke, economische en culturele centrum van het land. Cambodja is opgedeeld in 23 provincies en 1 stedelijk gebied (Phnom Penh).

1.2. Klimaat
Cambodja heeft, net als de rest van Zuidoost Azië, een tropisch klimaat. Dit betekent dat het jaar opgedeeld is in een regen- en een droog seizoen. Het regenseizoen in Cambodja loopt van mei tot en met oktober. Van november tot en met april is het droge seizoen. De temperatuur is afhankelijk van het seizoen, maar ligt over het algemeen tussen de 21 en 35 graden Celsius.

1.3. Tijdsverschil
Gedurende de wintertijd is het in Cambodja 6 uur later dan in Nederland. In de zomertijd is het in Cambodja 5 uur later dan in Nederland.

1.4. Bevolking
Er wonen meer dan 14,7 miljoen mensen in Cambodja, waarvan er meer dan 1,5 miljoen mensen in de hoofdstad Phnom Penh wonen.

De Cambodjaanse bevolking kan onderverdeeld worden in verschillende etnische groeperingen, namelijk: Khmer (90%), Vietnamees (5%), Chinees (1%) en Overig (4%).

1.5. Taal
De officiële voertaal in Cambodja is Khmer, wat zich kenmerkt door een ander alfabet en schrijfwijze dan het bij ons bekende romaanse alfabet. 95% van de Cambodjaanse bevolking spreekt Khmer. Ook wordt er (op kleinere schaal) Frans en Engels gesproken.

1.6. Religie
De officiële religie in Cambodja is het Boeddhisme. 96,4% van de Cambodjaanse bevolking in Boeddhistisch. 2,1% van de bevolking is Islamitisch, de overige 1,5% van de bevolking valt in de categorie 'overig'. In Cambodja is de vrijheid van godsdienst vastgelegd in de grondwet.

1.7. Geschiedenis
Net als vele landen in de regio, kent Cambodja een zeer roerige verleden.

Van 1863 tot en met 1953 (met een onderbreking van 1941-1945, toen Japan Cambodja bezette) is Cambodja een kolonie geweest van Frankrijk. Cambodja was deel van het zogenaamde Franse Indochine. Tijdens de kolonisatie bleef de koning van Cambodja aan. De Fransen hadden echter een flinke vinger in de pap als het ging om de opvolging van de koning en zij zorgden ervoor dat er altijd Fransgezinde mannen gekroond werden. De laatste koning van Cambodja onder Frans bewind was koning Norodom Sihanouk. Deze koning bleek echter minder volgzaam dan gedacht en verklaarde Cambodja onafhankelijk in 1953.

Na de onafhankelijkheid van Frankrijk werd Cambodja een constitutionele monarchie. Tussen 1969 en 1973 werd Cambodja gebombardeerd, en binnengevallen, door Amerika en Vietnam in hun gevecht tegen de Viet Cong en de Khmer Rouge.

Na de Vietnam oorlog was er sprake van grote armoede en honger in Cambodja. Ongeveer 75% van het vee en de rijstvelden was vernietigd. De Khmer Rouge, geleid door Pol Pot, nam in 1975 de leiding in Phnom Penh over. Dit regime kenmerkte zich door de gedachte dat het land wederopgebouwd moest worden door middel van gedwongen arbeid van de bevolking in rurale projecten. Alle westerse invloeden werden vernietigd. Geschat wordt dat, onder het regime van Pol Pot, ongeveer 2 miljoen Cambodjanen zijn gestorven aan executies, gedwongen arbeid, honger en ziekten. Dit is ongeveer 1/4 van de toenmalige bevolking van Cambodja. De Khmer Rouge heeft zich schuldig gemaakt aan massamoord en genocide, waarbij verschillende specifieke etnische groeperingen het doelwit waren. In 2010 is het eerste Khmer Rouge lid schuldig bevonden aan war crimes en crimes against humanity en heeft een gevangenisstraf van 35 jaar opgelegd gekregen.

In 1978 viel Vietnam Cambodja binnen, waarna er een hevige burgeroorlog woedde.

Na vredesonderhandelingen in Parijs vanaf 1989, werd in 1993 het gezag van de koning in Cambodja hersteld. Cambodja is op dit moment het enige land ter wereld dat onderhevig is geweest aan het communisme en nu een koning heeft.

1.8. Politieke structuur
Heden is Cambodja is een multipartijen democratie in een constitutionele monarchie. Deze regeringsvorm is in principe hetzelfde als in Nederland. Cambodja is een koninkrijk waarin verschillende politieke partijen actief en vrij verkiesbaar zijn. De koning heeft slechts een beperkte invloed op wet- en regelgeving.

De minister-president van Cambodja wordt aangewezen door de koning, maar hij luistert hierbij naar het advies van de volksvertegenwoordiging. Sinds 1985 is Hun Sen minister-president, en daarbij hoofd van de regering. De koning, Norodom Sihamoni (regeert sinds 2004), is staatshoofd.

De uitvoerende macht in Cambodja ligt bij de minister-president en ministers. De wetgevende macht in Cambodja ligt bij het parlement, wat opgedeeld wordt in de volksvertegenwoordiging en de Senaat. De volksvertegenwoordiging wordt door het volk gekozen en heeft een zitting van vijf jaar. De Senaat wordt door verschillende mensen samengesteld. In totaal zijn er 61 zetels in de Senaat: 2 worden er gekozen door de koning, 2 door de volksvertegenwoordiging en de overige 57 zetels worden gekozen door parlementariërs en community councils. De Senaat wordt iedere vijf jaar opnieuw gekozen.


Referenties

  • CIA – The World Factbook. Geraadpleegd via: www.cia.gov
  • Wikipedia. Geraadpleegd via: www.wikipedia.org

Internationale verdragen en geldende mensenrechten

De afgelopen decennia zijn de mensenrechten in Cambodja in ontwikkeling. Steeds meer mensenrechten worden in Cambodja gewaarborgd en Cambodja is verdragspartij bij verschillende internationale verdragen ter bescherming van de rechten van de mens. De volgende verdragen zijn door Cambodja getekend en geratificeerd: het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR, ondertekend in 1980, geratificeerd in 1992) en the United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT, getekend en geratificeerd in 1992).

2.1 Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten (IVBPR)
Zoals eerder gesteld is het IVBPR ondertekend door de Cambodjaanse overheid. Dit betekent dat dit verdrag een directe gelding heeft in het Cambodjaanse recht. In het IVBPR worden diverse rechten en vrijheden van burgers vastgelegd. Een inbreuk op deze fundamentele vrijheden en rechten van de mens is in strijd met internationaal recht.

Onder andere de volgende burgerrechten zijn vastgelegd in het IVBPR: het recht om gevrijwaard te blijven van discriminatie, het recht om gevrijwaard te blijven van foltering en wrede of inhumane behandeling of bestraffing, het recht op menselijke behandeling wanneer iemand van zijn vrijheid beroofd wordt en het recht op gelijke behandeling. In het IVBPR staat ook vastgelegd dat er een juridische grond nodig is om iemand te kunnen veroordelen voor een bepaald feit.

In het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) wordt het recht op leven gegarandeerd. Dit wil echter niet zeggen dat de doodstraf in strijd is met internationaal recht. Artikel 6 van het IVBPR stelt namelijk dat de doodstraf uitgevoerd mag worden, mits de doodstraf beperkt wordt tot de meest zware misdrijven. Hieruit moet gelezen worden dat de doodstraf alleen in zeer uitzonderlijke gevallen opgelegd zou moeten worden.

Uit het IVBPR vloeien ook een aantal procedurele rechten voort. Hierbij moet gedacht worden aan het recht om onmiddellijk geïnformeerd te worden van de reden van de arrestatie, het recht om de rechtmatigheid van detentie te laten bepalen, het recht om binnen een redelijke termijn berecht te worden en het recht om onschuldig gehouden te worden totdat de schuld bewezen is.

Bovendien worden er in het IVBPR een aantal minimumgaranties gesteld waar een ieder recht op heeft bij een ingestelde strafvervolging (artikel 9 IVBPR). Deze minimumgaranties behelzen onder andere: het recht onmiddellijk op de hoogte gesteld te worden van de beschuldiging, het recht op toegang tot een zelfgekozen raadsman, het recht om zonder onredelijke vertraging berecht te worden, het recht op rechtsbijstand in alle fasen van de vervolging, het recht getuigen te ondervragen en getuigen op te roepen, het recht op een tolk en het recht om niet gedwongen te worden tegen zichzelf te getuigen of een bekentenis af te leggen.

2.2 The United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT)
Cambodja is verdragspartij bij de UN Convention against Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT). Dit verdrag ziet erop toe dat een ieder in de verdragslanden gevrijwaard blijft van marteling, mishandeling, wrede en onmenselijke behandeling en bestraffing.

Uit rapportages van de UN blijkt helaas dat, ook al heeft Cambodja het UNCAT verdrag ondertekend, in de praktijk er toch regelmatig sprake is van mishandeling van verdachten, veroordeelden, gevangenen en overige kwetsbare groepen in de samenleving.

Ook blijkt de nationale wetgeving (het strafrecht en het strafprocesrecht) niet geheel toereikend te zijn om het verbod op marteling, mishandeling en wrede en onmenselijke behandeling en bestraffing te handhaven. Zo stelt het Cambodjaanse strafrecht marteling wel strafbaar, maar het begrip 'marteling' wordt nergens gedefinieerd. Dit maakt bestraffing van handelingen onder de noemer 'marteling' heel lastig. Bovendien blijkt uit de rapportage van de UN dat, als er aangifte of melding gedaan wordt door gedetineerden van marteling of mishandeling, hier vaak geen gehoor aan wordt gegeven. Er is haast nooit sprake van een gedegen, onafhankelijk onderzoek van deze klachten. En als het al tot een onderzoek komt is vervolging en bestraffing van de politie/gevangenismedewerker/rechtshandhaving medewerker zeer zeldzaam. Marteling en mishandeling blijft in praktijk vaak onbestraft.

De naleving van het UNCAT verdrag laat in Cambodja dus te wensen over. In de toekomst zal de Cambodjaanse wet aangepast moeten worden en zal er nog strikter moeten worden toegezien op de naleving van het UNCAT verdrag.

2.3. Naleving van internationale mensenrechtenverdragen
Het op papier erkennen van mensenrechten iets anders is dan het in praktijk beschermen van de mensenrechten. Daarom is het van belang dat de naleving van de internationale mensenrechtenverdragen gecontroleerd wordt.

De United Nations houdt toezicht op de naleving van de verdragen. Hiertoe de verdragspartijen moeten regelmatig verslag doen bij de United Nations over hoe de naleving van het verdrag in praktijk uitpakt. Ook doen de controlerende bureaus van de UN zelf onderzoek. Zij rapporteren regelmatig over de stand van zaken in het verdragsland. In hoeverre is er sprake van mensenrechtenschending en schending van het UNCAT verdrag? Op grond van dit onderzoek brengen de rapporteurs een advies uit aan het land, hoe de mensenrechtenschendingen nog beter voorkomen kunnen worden. Ook kan de UN technische ondersteuning bieden voor de implementatie van de mensenrechtenverdragen in het verdragsland.

2.4 Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners
In 1955 zijn de Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners opgesteld door de United Nations. Dit verdrag is niet bindend, maar geeft richtlijnen aan voor de behandeling van gevangenen en de omstandigheden in gevangenissen.

Zo worden richtlijnen gesteld ten aanzien van de accommodatie van de gevangenen (bijvoorbeeld een eigen cel, voldoende ventilatie, voldoende licht, voldoende sanitaire voorzieningen). Tevens worden richtlijnen opgesteld ter bescherming van de persoonlijke hygiëne van gevangenen, de kleding en slaapplekken van gevangenen, het voedsel en drinkwater, de mogelijkheid tot lichaamsbeweging en de toegang tot medische hulpverlening. Ook zijn er richtlijnen in dit verdrag opgenomen die betrekking hebben op de bestraffing en disciplinering van gevangenen. Volgens de richtlijnen zou er in iedere gevangenis de mogelijkheid moeten zijn om bij een onafhankelijke commissie klachten in te dienen. Ook wordt gesteld dat gevangenen contact met de buitenwereld moeten kunnen onderhouden en vrij moeten zijn in het belijden van godsdienst.

Opgemerkt dient te worden dat de Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners enkel richtlijnen zijn. Deze richtlijnen zijn niet van rechtswege afdwingbaar. Overheden zijn niet verplicht zich aan deze richtlijnen te houden. Helaas blijken de richtlijnen in Cambodja meer utopie dan praktijk. Dit zal onder andere blijken uit het hoofdstuk over de omstandigheden van de gevangenissen en de behandeling van gevangenen in Cambodja.

2.5 WOTS
Cambodja is tot op heden geen verdragspartij bij het WOTS verdrag (Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen). Dit verdrag maakt het voor de gevangene, onder bepaalde omstandigheden, mogelijk om (een deel van) hun straf uit te zitten in een Nederlandse gevangenis. Voor de toekomst zijn er voornemens om een dergelijk verdrag ook tussen Nederland en Cambodja op te stellen en te tekenen.

Momenteel heeft Cambodja wel uitleveringsverdragen getekend met Thailand, Laos, China, Australië en Zuid Korea. Alleen verdachten die een delict gepleegd hebben waar minimaal 1 jaar gevangenisstraf op staat (zowel in Cambodja als in het verzoekende land) komen in aanmerking voor uitlevering. Er zijn verschillende weigeringsgronden voor uitlevering geformuleerd in de verdragen. Zo worden mensen met de Khmer nationaliteit in principe niet uitgeleverd aan de verdragspartijen. Andere weigeringsgronden zijn humanitaire redenen, als het delict niet strafbaar is gesteld in het verzoekende land, als er een gevaar op dubbele berechting (zowel in Cambodja als in het verzoekende land) bestaat. Voor verdachten van politieke delicten in Cambodja is per definitie geen uitlevering mogelijk naar de verdragslanden. Om in aanmerking te komen voor uitlevering moet een schriftelijk verzoek ingediend worden. Dit verzoek wordt beoordeeld door de Cambodjaanse overheid. Indien het verzoek om uitlevering afgewezen wordt, moet deze afwijzing uitgelegd worden. Het is niet bekend hoeveel gedetineerden Cambodja al uitgeleverd heeft aan Thailand, Laos, China, Australië en Zuid Korea.


Referenties

  • Ministerie van Justitie (1986). Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen.
  • UN Committee Against Torture (2011). Concluding observations of the Committee against Torture : Cambodia
    Geraadpleegd via: www.unhcr.org
  • United Nations (1984). Convention against Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment.
  • United Nations (1966). International Convenant on Civil and Political Rights.
  • United Nations (1955). Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners.
  • www.oecd.org
  • Extradition treaty between the Kingdom of Cambodia and the Kingdom of Thailand.
    Geraadpleegd via: http://www.sithi.org

Cambodjaans rechtssysteem

3.1 Gearresteerd, wat nu?
Zoals later uitgebreider zal worden toegelicht, zijn de Cambodjaanse straffen hoog en de omstandigheden waarin ze uitgevoerd worden zwaar. Gehoorzaam dus de wet! Bovendien kent Cambodja een zeer strenge narcoticawetgeving. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen softdrugs en harddrugs. Druggerelateerde delicten worden bestraft met zeer lange gevangenisstraffen. Het vermijden van drugs is dan ook het devies. Neem geen pakjes aan, ook niet van bekenden. Gebruik en bezit geen drugs. Kortom wees op je hoede!

Indien je toch verdacht wordt van een strafbaar feit en gearresteerd wordt, sta er dan op dat de Nederlandse ambassade, of het Nederlandse consulaat, gewaarschuwd worden. De consulaire medewerkers zullen je verder kunnen helpen met bijvoorbeeld het vinden van juridische bijstand. Wat de consulaire medewerkers NIET kunnen is je uit de gevangenis krijgen.

Voor verder informatie over wat te doen bij arrestatie in het buitenland kan je kijken op de website van Buitenlandse Zaken: Gearresteerd in het buitenland.

3.2 Gerechtelijke structuur
De gerechtelijke structuur is vastgelegd in de Cambodjaanse grondwet.

De United Nations heeft in 1993 tijdelijk het gezag over genomen in Cambodja. Onder dit gezag is het juridische systeem veranderd. Zo is er een rechtbank gekomen waarbij hoger beroep ingediend kan worden wanneer men het niet eens is met de beslissing in eerste aanleg. Ook werd in 1993 in de Grondwet opgenomen dat de rechtssprekende macht onafhankelijk moest zijn van de wetgevende en uitvoerende macht.

Wanneer het in Cambodja tot een rechtszaak komt, wordt er in eerste aanleg recht gesproken in provinciale en gemeentelijke rechtbanken. Iedere rechtbank heeft een geografisch gebied waarover zij jurisdictie heeft. Deze rechtbanken doen over zowel civiele zaken als over zaken met betrekking tot het strafrecht uitspraak. Er wordt door 1 rechter recht gesproken.

Wanneer men het niet eens is met de uitspraak van deze rechter, kan er in hoger beroep gegaan worden bij het gerechtshof. Dit gerechtshof heeft jurisdictie over heel Cambodja. Hier wordt rechtgesproken door drie rechters die de uitspraak van de lagere rechter kritisch beoordelen. Door het gerechtshof worden zowel de formele als de feitelijke aspecten van een zaak bekeken. Er wordt beoordeeld of er feitelijk een juiste beslissing genomen is, maar ook of het strafproces juist verlopen is.

Tegen de uitspraak van het gerechtshof is beroep mogelijk bij de Supreme Court. De Supreme Court is in Phnom Penh. Hier wordt rechtgesproken door vijf rechters en wordt enkel gekeken of de toepassing van het recht juist heeft plaatsgevonden. Naar de feiten van de zaak wordt dus niet meer gekeken. De Supreme Court heeft twee verschillende afdelingen. Een afdeling voor civiele zaken en een afdeling voor strafrecht zaken.

3.3 Cambodjaans strafrecht

Sancties
Er zijn verschillende sancties die in Cambodja opgelegd kunnen worden voor delicten. Namelijk: een gevangenisstraf of een geldboete. Wanneer iemand de opgelegde geldboete niet kan betalen, wordt deze omgezet in een gevangenisstraf. De gevangenisstraffen variëren van een paar maanden tot levenslang, afhankelijk van het delict en de omstandigheden. De gevangenisstraffen worden uitgezeten in een van de gevangenissen die verspreid over het hele land liggen.

Ook kunnen er bijkomende sancties opgelegd worden, zoals het vergoeden van de schade, het innemen van een paspoort of ontzeggen van de toegang tot Cambodja en het verplicht opnemen van drugsgebruikers in een behandelingskliniek.

Doodstraf
Als één van de enige landen in Zuidoost Azië heeft Cambodja in 1989 de doodstraf voor alle delicten afgeschaft. In de Constitutie van 1993, artikel 32, staat: "All people have the right to life, freedom and personal security. There shall be no capital punishment.".

Delicten
In het Cambodjaanse Wetboek van Strafrecht worden diverse gedragingen strafbaar gesteld.

Onder de misdrijven die strafbaar worden gesteld vallen onder andere: misdrijven tegen de staat, misdrijven waarbij de veiligheid van mensen of eigendom wordt bedreigd (onder andere brandstichting en vandalisme), misdrijven tegen autoriteit (negeren ambtelijk bevel, omkoping en chantage), meineed, vervalsing, zedendelicten (o.a. het publiceren van beeld of tekst in strijd met de zedelijkheid, het hebben van een buitenechtelijke affaire, verkrachting, aanranding, seksueel contact met minderjarigen, vrouwenhandel, abortus en het gebruik van dwang bij seksuele handelingen), misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid (o.a. ontvoering en slavernij), misdrijven tegen het leven (o.a. moord, doodslag en abortus), mishandeling, diefstal, fraude en misdrijven door officiële functionarissen (aannemen van giften, zich laten omkopen, afdwingen van een bekentenis, afpersing, corruptie).

Drugsdelicten
Cambodja heeft een zeer strenge narcoticawetgeving. In Cambodja is de productie, distributie, opslag, verloop, koop, gebruik, import, export en transit over Cambodjaans grondgebied van drugs (of de planten, substanties en preparaten) strafbaar gesteld.

In hoofdstuk 10 van de narcotica wet wordt de bestraffing van bovengenoemde strafbare feiten geregeld. De straffen variëren van geldboetes tot detentie. De duur van de detentie verschilt naar delict (en de feiten van de zaak) en kan 1 jaar zijn, maar vaker 10-20 jaar of zelfs levenslang. Een bijkomende straf die opgelegd kan worden aan buitenlanders die zich schuldig maken aan drugsdelicten is dat hen de toegang tot het land ontzegd wordt voor een paar jaar, of voor altijd.

Wanneer iemand betrapt wordt op het gebruik van drugs, of de pleger van een drugsdelict verslavingsproblematiek kent, kan de rechter een verplichte behandeling in een kliniek opleggen. Uit vele rapportages van mensenrechtenorganisaties blijkt dat de omstandigheden in deze afkickklinieken te wensen overlaten. In deze rapportages wordt gesproken van onhygiënische omstandigheden, onvoldoende voedsel en water, onmenselijke omstandigheden, fysiek geweld etc. Ook krijgen gebruikers van drugs in Cambodja veelal een geldboete en/of een gevangenisstraf opgelegd.

3.4 Cambodjaans strafprocesrecht
Het Cambodjaans strafprocesrecht staat beschreven in het Wetboek van Strafprocesrecht dat in 2007 voor het laatst aangepast werd. Het Wetboek van Strafprocesrecht is opgedeeld in verschillende boeken, die opgedeeld zijn in hoofdstukken en artikelen. In het Wetboek van Strafprocesrecht wordt alles geregeld wat te maken heeft met het proces van het strafrecht. Hierbij valt te denken aan welke autoriteiten welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben, hoe het strafproces verloopt, maar ook hoe lang detentieperioden mogen zijn.

Algemene bepalingen
In boek 2 van het Wetboek van Strafprocesrecht staat beschreven welke autoriteiten er in Cambodja belast zijn met vervolging en rechtspraak. In Cambodja is er, net als in Nederland, sprake van een openbaar aanklager die verantwoordelijk is voor de vervolging van verdachten. De openbaar aanklagers in eerste aanleg (bij de provinciale en gemeentelijke rechtbanken) zijn, net als de rechters in eerste aanleg, gebonden aan een bepaalde geografische regio waar zij jurisdictie hebben. De openbaar aanklagers van de hogere gerechtshoven hebben jurisdictie over heel Cambodja.

Ook wordt in het Wetboek van Strafprocesrecht geregeld dat een verdachte in alle fasen van het onderzoek recht heeft op juridische bijstand en, indien nodig, op een tolk.

Arrestatie
Wanneer iemand verdacht wordt van een delict waarop gevangenisstraf staat, kan er een arrestatiebevel uitgegeven worden. In dit arrestatiebevel moet onder andere identiteitsgegevens van de verdachte staan, maar ook het strafbare feit waarvan diegene verdacht wordt moet vermeld worden (artikel 198).

Na de arrestatie kan besloten worden om, in het belang van het onderzoek, een verdachte in politiehechtenis te houden. Deze politie hechtenis vindt plaats op het politiebureau. De maximale duur van het verblijf in politiehechtenis is 48 uur. Dit kan verlengd worden met nog eens 24 uur (artikel 96). Na de eerste 24 uur van het verblijf in politiehechtenis heeft de verdachte recht op juridische bijstand (artikel 98) en een tolk indien noodzakelijk. Ook tijdens het onderzoek ter terechtzitting en de ondervraging van de verdachte heeft de verdachte recht op een advocaat (o.a. artikel 145) en een tolk (o.a. artikel 144).

Voorlopige hechtenis
Wanneer iemand verdacht wordt van een delict waarop een gevangenisstraf staat van 1 jaar of langer, kan er besloten worden de verdachte in voorlopige hechtenis te houden (artikel 204). Hiertoe kan bijvoorbeeld besloten worden als er kans is op recidive, vluchtgevaar, ter bescherming van de maatschappij of als er een angst bestaat dat de verdachte het bewijs zal vernietigen (artikel 205).

Onderscheid wordt gemaakt tussen twee soorten misdrijven: felonies en misdemeanors. Indien iemand verdacht wordt van een felony mag een verdachte 6 maanden in voorlopige hechtenis gehouden worden. Deze periode mag twee maal verlengd worden met nog eens zes maanden (artikel 208). Indien iemand verdacht wordt van een misdemeanor mag een verdachte 4 maanden in voorlopige hechtenis gehouden worden. Deze periode mag een maal verlengd worden met nog eens twee maanden (artikel 209).

Gerechtelijke procedure
De gang van zaken tijdens de rechtszaak wordt weergegeven in het Wetboek van Strafprocesrecht. De rechtszittingen in Cambodja zijn in principe openbaar, ook voor de media (artikel 316). Artikel 321 ziet toe op de toelaatbaarheid van bewijs in de rechtszaak. Uit dit artikel blijkt dat een schuldigverklaring, verkregen onder fysieke of psychische dwang, ontoelaatbaar is.

Grofweg ziet de gerechtelijk procedure er als volgt uit:
1. Identificatie van de verdachte.
2. De vervolger draagt de strafbare feiten waarvan de verdachte verdacht wordt voor.
3. Het horen van getuigen onder ede (zowel van de kant van de verdachte als van de vervolger).
4. Na het horen van iedere getuige wordt de verdachte gevraagd naar zijn mening.
5. Het horen van experts onder ede (zowel van de kant van de verdachte als van de vervolger).
6. De bewijsmaterialen worden getoond aan de verdachte, de verdachte mag zijn mening geven.
7. De vervolger houdt een pleidooi en benoemt de strafbare feiten waarvan verdachte verdacht wordt.
8. De verdachte, of zijn juridische vertegenwoordiger, mag hier op reageren en pleidooi houden. Hier mag de vervolger weer op reageren etc.
9. De verdachte, of zijn juridische vertegenwoordiger, wordt altijd de mogelijkheid tot het laatste woord gegeven.
10. Beraadslaging door de rechter.
11. Uitspraak door de rechter.

Tegen de beslissing van de rechtbank kan beroep worden aangetekend bij het gerechtshof (boek 5). Tegen de beslissing van het gerechtshof kan in cassatie gegaan worden bij de Supreme Court (boek 6).


Referenties

  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights. Geraadpleegd via: www.licadho-cambodia.org
  • Code of Criminal Procedure of the Kingdom of Cambodia. Khmer English translation, first edition (2008).
  • Criminal Code of the Kingdom of Cambodia.
  • Human Rights Watch (2010). Skin on the cable. The illegal arrest, arbitrary detention and torture of people who use drugs in Cambodia.
  • Koy Neam (1998). Introduction to the Cambodian Judicial Process. The Asia Foundation.
  • Law on the control of drugs of the Kingdom of Cambodia. Khmer English translation.
  • The Khmer Institute of Democracy. The Judical System of Cambodia.

Knelpunten Cambodjaanse rechtsgang

Voorarrest / voorlopige hechtenis
Zoals eerder beschreven worden de termijnen van de voorlopige hechtenis bepaald in het Wetboek van Strafprocesrecht. In praktijk worden deze termijnen echter vaak overschreden. Ook al staat er in het wetboek dat er sprake moet zijn van bijzondere omstandigheden voor verlenging van een voorlopige hechtenis, in praktijk is deze verlenging vanzelfsprekend. In praktijk wordt de voorlopige hechtenis vrijwel automatisch verlengd, en is het opheffen van de voorlopige hechtenis een uitzondering. Deze lange perioden van voorlopige hechtenis, voor de plegers van allerlei delicten, zorgen voor extra druk op de al overbevolkte gevangenissen. Uit onderzoek blijkt dat momenteel 1/3 van de gevangenispopulatie verdachten zijn die in voorarrest zitten. De verdachten die in voorarrest zitten verblijven vaak in dezelfde cellen als de veroordeelde gedetineerden.

Mishandeling door de politie
Er zijn verschillende meldingen van het afdwingen van (onterechte) verklaringen en bekentenissen van verdachten door politieagenten. Ook al is in de wet vastgelegd dat verklaringen die afgedwongen zijn onbruikbaar zijn in een rechtszaak, in praktijk worden deze verklaringen vaak wel als bewijs gebruikt. Vaak worden er door de politie methoden van fysiek geweld gebruikt om de verklaringen af te dwingen die geen zichtbare schade achterlaten.

Juridische bijstand
Het recht op juridische bijstand, in verschillende fasen van de vervolging en het proces, wordt gegarandeerd in het Wetboek van Strafprocesrecht. Helaas blijkt in praktijk dat verdachten vaak geen of laat in het proces toegang krijgen tot juridische bijstand. En, wanneer een verdachte wel een advocaat heeft en bijvoorbeeld in de gevangenis verblijft, is het vaak zo dat er geen mogelijkheid is voor vertrouwelijk communicatie tussen advocaat en cliënt. Dit is in strijd met diverse mensenrechtelijk verdragen die door Cambodja ondertekend zijn.

Gebrek aan transport
Een groot probleem is dat veel gevangenissen geen geld hebben om transport voor de gedetineerden te regelen. Gevolg hiervan is dat gedetineerden vaak niet aanwezig kunnen zijn bij hoorzittingen en de rechtszaak. Dit is in strijd met het internationaal erkende recht om aanwezig te zijn bij de eigen rechtszaak, en het recht om jezelf te verweren.

Het transportprobleem is nog groter wanneer gedetineerden in hoger beroep gaan. De rechtbanken waarin het hoger beroep behandeld wordt liggen immers in Pnomh Penh, dit is vaak ver weg van de regionale gevangenissen, waardoor transport nog moeilijker te regelen is.

Het gebrek aan transportmogelijkheden vanuit de gevangenis is ook problematisch wanneer een gevangene ziek is, of medische klachten heeft en naar het ziekenhuis moet. Vaak blijkt dit onmogelijk door het gebrek aan transport, met alle gevolgen van dien.

Wanneer een gevangene transport wil hebben, bijvoorbeeld naar de rechtszaak, moet de gevangene dit zelf betalen. Veel Cambodjaanse gevangenen hebben hier echter geen geld voor.

Beroep tegen een beslissing in eerste aanleg
Uit de rapportages van de United Nations blijkt dat het heel lang kan duren tot dat een zaak in beroep behandeld wordt. De verdachte moet het hoger beroep in de gevangenis afwachten. Dit leidt tot zeer lange detentieperioden, voor wellicht onschuldige verdachten.

Reglementen gevangenissen
In de Cambodjaanse Prison Procedure staan de reglementen voor de gevangenissen vastgelegd. Hierin worden onder andere de rechten van de gevangenen, maar ook procedurele zaken geregeld. Aanvullend op de Prison Procedure maken de gevangenissen hun eigen huisregels. In praktijk blijken deze huisregels nogal eens af te wijken van de Prison Procedure, nationaal recht en zelfs van de internationale verdragen.


Referenties

  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights. Geraadpleegd via: www.licadho-cambodia.org
  • Human Rights Watch (2010). Skin on the cable. The illegal arrest, arbitrary detention and torture of people who use drugs in Cambodia.

Gevangenissen 

De omstandigheden in de gevangenissen in Cambodja zijn zwaar. Ook al zijn er verschillende internationale mensenrechten in Cambodja ondertekend en geratificeerd, in praktijk blijkt nogal eens van deze verdragen afgeweken te worden.

Op basis van rapportages van de United Nations, Amnesty International en diverse lokale NGO's kan geconcludeerd worden dat de omstandigheden in de gevangenis in Cambodja zwaar zijn en de behandeling van gedetineerden als onmenselijk bestempeld kan worden. De United Nations voert regelmatig controlebezoeken uit om de naleving van diverse internationale verdragen en richtlijnen te controleren. Ook andere internationale en lokale NGO's publiceren regelmatig over de omstandigheden in de gevangenissen. De omstandigheden in de gevangenissen in Cambodja worden in de volgende paragrafen toegelicht.

5.1 Overbevolking
Een van de grootste problemen van de gevangenissen in Cambodja is de overbevolking. Er zitten veel te veel gevangenen (veel meer dan de capaciteit van de gevangenis) in de gevangenis. In 2011 zaten er 15001 gedetineerden vast, dit is 179% van de capaciteit van de Cambodjaanse gevangenissen. De gevangenispopulatie blijft ieder jaar toenemen. Ook al is de overheid bezig nieuwe gevangenissen en cellenblokken bij te bouwen, dit is niet voldoende. Uit het rapport van een lokale NGO (LICADHO) blijkt dat er soms wel 22 gedetineerden in een cel zitten.

Er zijn verschillende oorzaken voor deze hoge mate van overbevolking. Verdachten die in voorarrest gehouden worden verblijven in de gevangenis, dit zorgt voor een extra belasting voor de gevangenis. Bovendien is de periode van voorarrest vrij lang, en kan deze ook nog behoorlijk verlengd worden. Ook verdachten van relatief kleine vergrijpen vaak in voorarrest gehouden, waardoor de gevangenispopulatie toeneemt. In Cambodja wordt er voor heel veel delicten (zowel lichte als zware delicten) gevangenisstraf opgelegd. Er worden nauwelijks alternatieve sancties opgelegd, behalve geldboetes. Het probleem met geldboetes is dat de delinquenten deze geldboete vaak niet kunnen betalen en dus in de gevangenis belanden. Dit resulteert in nog meer gedetineerden in de al overbevolkte gevangenissen.

De overbevolking van de gevangenissen kan gevolgen hebben voor de gezondheid van de gedetineerden, de hygiëne en sanitaire voorzieningen. Ziektes en gezondheidsproblemen verspreiden zich snel in de overvolle gevangenissen. Ook kan overbevolking resulteren aan een gebrek aan voedsel en drinkwater. Er zijn immers teveel gevangenen die van dezelfde hoeveelheid moeten eten en drinken.

De lokale NGO, LICADHO, voorspelt dat Cambodja in 2019 de meest overbevolkte gevangenissen ter wereld zal hebben.

Een ander probleem, dat samenhangt met de overbevolking van de gevangenissen, is dat minderjarige en meerderjarige gedetineerden en vrouwelijke en mannelijke gedetineerden gemengd in cellen zitten. Dit is in strijd met de eerdergenoemde UN Minimum Rules. Het gemengde verblijf brengt immer risico's met zich mee, in het bijzonder voor vrouwelijke en minderjarige gedetineerden. Ook zitten verdachten die in voorarrest zijn en veroordeelde gedetineerden met elkaar in cellen.

5.2 Gezondheid
Doordat er in de gevangenis onvoldoende voedzaam en schoon voedsel en drinkwater beschikbaar is, gaat de gezondheid van de gevangenen achteruit. Omdat ook de sanitaire voorzieningen te wensen overlaten, de cellen vaak nauwelijks geventileerd worden en de gevangenen weinig in de buitenlucht komen en onvoldoende bewegen, is de gevangenis een broedplaats voor ziekten en gezondheidsproblemen. Ziekten verspreiden zich erg snel onder de gevangenen door het gebrek aan hygiëne en de overbevolking.

5.3 Medische hulp
Gevangenen hebben onvoldoende toegang tot medische hulp en medicijnen. Zo af en toe zijn er NGO's die dokters naar de gevangenis sturen. Wanneer gedetineerden ziek worden of medische klachten hebben is er vaak geen medische hulp beschikbaar. Slechts bij hele ernstige klachten wordt een gedetineerde naar een ziekenhuis gebracht.

Ook gevangenen die het slachtoffer zijn geworden van fysieke verwondingen door gevechten in de gevangenis, marteling of mishandeling door het gevangenispersoneel hebben vaak onvoldoende toegang tot medische hulp.

5.4 Drinkwater & voedsel
Uit onderzoek van de United Nations en andere NGO's blijkt, dat de gedetineerden vaak te weinig te eten krijgen. Het voedsel dat de gevangenen krijgen is bovendien weinig voedzaam, de gevangenen krijgen vaak uit alleen rijst met een beetje groente en soms een beetje vlees. Bovendien krijgen de gevangenen niet genoeg drinkwater en het drinkwater dat ze krijgen is vaak niet schoon.

Dit tekort aan voedzaam eten en schoon drinkwater heeft consequenties voor de gezondheid van de gedetineerden.

5.5 Sanitaire voorzieningen
De sanitaire voorzieningen in de gevangenissen schieten vaak tekort. In de overbevolkte cellen is er meestal een gat in de grond dat fungeert als wc. Zeep en bijvoorbeeld wc papier wordt vaak nauwelijks door de gevangenis verstrekt. Dit zorgt ervoor dat veel gedetineerden huidproblemen hebben en dat ziektes zich snel kunnen verspreiden.

5.6 Contact met de buitenwereld
Er zijn weinig bezoekmogelijkheden voor de familieleden van gedetineerden, advocaten en NGO's. In praktijk blijkt dat gedetineerden gemiddeld twee keer per maand familiebezoek mogen ontvangen. Dit familiebezoek is noodzakelijk voor de overleving in een Cambodjaanse gevangenis, familie kan immers voedsel, goederen, geld en ondersteuning geven aan de gedetineerde. Wanneer een gedetineerde overgebracht wordt naar een andere gevangenis is het vaak moeilijk of zelfs onmogelijk voor de familie om de gedetineerde op te zoeken, de reistijd is vaak langer en de reiskosten hoger.

Ook al staat in de Prison Procedure dat gedetineerden het recht op bezoek hebben en het gevangenispersoneel hier geen geld voor mag ontvangen, in praktijk moeten de bezoekers van de gedetineerde het gevangenispersoneel vaak betalen om op bezoek te mogen komen.

Veel van de Cambodjaanse gevangenissen hebben geen plek waarop de gedetineerden privé bezoek kunnen ontvangen, of vertrouwelijke gesprekken met hun advocaat kunnen voeren.

5.7 Mishandeling
Uit een survey van de United Nations blijkt dat de UN Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (UNCAT) in Cambodja onvoldoende wordt nageleefd. In de survey (uit 2002) gaf 46% van de gedetineerden aan dat er sprake was van marteling in de Cambodjaanse gevangenissen, 65% meldde mishandeling, 52% vermeldde langdurige eenzame opsluiting in een isolatiecel bij wijze van bestraffing en 25% gaf aan dat er excessief fysiek geweld gebruikt werd door het gevangenispersoneel bij wijze van bestraffing.

In Cambodja worden veelvuldig lijfstraffen toegepast door het gevangenispersoneel om de gevangenen te bestraffen. Hierbij moet gedacht worden aan stokslagen en fysiek geweld, maar ook het ontzeggen van voedsel en drinkwater en langdurige eenzame opsluiting in een isolatiecel.

Gevangenen zijn vaak bang om marteling, fysiek geweld of mishandeling te rapporteren. Het probleem is dat er onvoldoende toezicht is op de gedragingen van gevangenispersoneel, bovendien worden de klachten die ingediend worden door gevangenen nauwelijks onderzocht. In 2002 werd voor het eerst in de Cambodjaanse geschiedenis gevangenispersoneel vervolgd voor marteling. Deze gevangenisbewaarders werden echter vrij gesproken. De vervolging van gevangenisbewaarders en politieagenten in verband met marteling en mishandeling zijn zeer zeldzaam in praktijk. In het enkele geval dat er vervolging plaatsvindt, worden er vaak hele lichte straffen opgelegd van een paar maanden gevangenisstraf, een waarschuwing of een voorwaardelijke straf. Een uitzondering op deze, vaak, straffeloosheid is een veroordeling in 2006. In 2006 werden zes politieagenten tot 12 jaar gevangenisstraf veroordeeld nadat zij een vrouw dood hadden gemarteld tijdens een verhoor. Helaas zijn er na 2006 niet meer (zulke) hoge straffen opgelegd voor marteling en mishandeling.

Ook al stellen internationale verdragen en nationale wetgeving mishandeling en marteling strafbaar, gevangenen zijn in Cambodja in de praktijk onvoldoende beschermd en veelvuldig slachtoffer van mishandeling door het gevangenispersoneel, wat meestal onbestraft blijft.

5.8 Corruptie
Het gevangenispersoneel blijkt zeer corrupt te zijn. Zolang een gedetineerde geld tot zijn beschikking heeft, is veel mogelijk. Zo wil het gevangenispersoneel betaald worden door de bezoekers van de gedetineerden. Ook moet er extra betaald worden voor extra voedsel, recreatietijd, goede baantjes, bezoektijd, dekens, zeep et cetera. Alles kost geld.

Eén van de oorzaken van de corruptie van het gevangenispersoneel is dat het salaris dat zij ontvangen (en waarvan zij hun gezin moeten onderhouden) vaak heel laag is. Het gevangenispersoneel vult dit salaris aan door het ontvangen van geld van gedetineerden.


Referenties

  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights. Geraadpleegd via: www.licadho-cambodia.org
  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights (2007). Prison conditions in Cambodia 2005 & 2006.
  • Cambodia League for the Promotion and Defense of Human Rights (2011). Beyond capacity 2011: A progress report on Cambodia's exploding prison population.
  • OHCHR Cambodia. Prison Reform Support Program.
  • OHCHR Cambodia (2002). Towards a humane prison policy for Cambodia.

Conclusie

Helaas is het zo dat er in Cambodja een grote discrepantie is tussen wat er voorgeschreven wordt door Internationale wetgeving, de Grondwet, het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafprocesrecht en hetgeen er in de praktijk gebeurt. Hier zijn talloze voorbeelden van. Zo blijkt uit rapportages van mensenrechtenorganisaties dat de omstandigheden in de Cambodjaanse gevangenissen erbarmelijk zijn, verklaringen en bekentenissen van verdachten vaak onder dwang verkregen worden, fysiek geweld gebruikt wordt voor bestraffing en toegang tot juridische bijstand vaak verhinderd wordt. Maar ook een eerlijk proces is in Cambodja niet gegarandeerd.

Geconcludeerd kan worden dat, ook al zijn verschillende mensenrechten in Cambodja op papier erkend, schendingen van mensenrechten aan de orde van de dag zijn.